In en om Assen





Gezina Bahler Boerma


Bronvermelding:
Artikel in '101 markante Drenten' van Maxine Robeta Hilbrandie - Meijer; uitgeverij Moordboek, 2001. ISBN 9033012383


Het tegenwoordige Huis Lemferdinge in het vroegere schathuis (Bron foto: Gouwenaar)


In 1912 vestigde het echtpaar zich op het landgoed


Gezina Boerma trouwde nog net geen twintig jaar oud Louis A. Bähler, vrijzinnig predikant in Groningen. Ze was afkomstig van een grote herenboederij in het Noorden van Groningen en had het voorrecht de HBS te mogen volgen. Ze was een intelligent meisje en raakte gefascineerd door de oudere Bähler, een bevlogen man met een lange baard en in de ban van het christen - anarchisme.  Samen sloten ze zich aan bij de Tolstoianen, volgelingen van Leo Tolstoi, die een leven voorstond zonder geweld, zonder drank, zonder vlees en met achting voor de vrouw. Gezina volgde haar man naar zijn verschillende standplaatsen in het noorden van het land en hield zich bezig met sociaal werk.

Bähler was geen alledaagse dominee, hij deed geen concessies en botste vaak met de overheden. Hij zette volgens de normen van die tijd aan tot volksopruiing met zijn geschrift Manifest der Diensweigeraars en werd daarvoor veroordeeld. Bähler voelde zich meerdere malen zeer miskend in zijn oprechte streven naar een rechtvaardiger bestaan voor de kansarmen. Hij nam daarom in 1911 ontslag als predikant. In 1912 vestigde het echtpaar zich op het landgoed Lemferdinge te Eelde, waar het de rest van zijn leven heeft gewoond. Tot aan hun dood zijn de Bählers bezig geweest om hun idealen te verwezelijken. Vooral Gezina raakte hier op dreef. In 1915 hield ze een enquete onder de Eelder bevolking, waaruit bleek dat eenderde van het inkomen aan drank opging.

Er heerste armoede en tbc. Door haar volharding werd de Vereniging Ons Dorpshuis opgericht. Hierin werden nuttige cursussen gegeven en een leeszaal gerealiseerd, een filiaal van de leeszaal in Groningen en de eerste in zijn soort op het platteland Het instituut was de motor van meerdere onderwijsinstellingen zoals bijvoorbeeld het landbouwonderwijs. Hieruit ontstond ook de Stichting Eelder Woningbouw, die in 1919 de eerste woningen opleverde. Mevrouw Bähler heeft zich in haar functie binnen Opbouw Drenthe ingezet voor de realisering van een dorpshuis in elk dorp. Dit is niet gelukt.

Toen haar man in 1914 overleed bleef ze op Lemferdinge wonen. Wat er nog van het ouder Lemferdinge rest is een voorgebouw van het eigenlijke landhuis, anno 2001 in gerestaureerde staat een aardig pand, maar ten tijde van de Bählers een tochtig onderkomen en behoorlijk verwaarloosd. Een gedeelte van het tegenwoordige meubilair is nog van de familie afkomstig. Op een foto van voor de oorlog staat Gezina in de deuropening: een vriendelijke grijze dame, meer een lief omaatje dan de doortastende tante die de leefomstandigheden van Eelde en omstreken heeft opgekrikt. Eelde heeft haar geëerd met de eremedaille in zilver van de gemeente en een straat naar haar genoemd. Het voormalige dorpshuis staat aan de Bähler - Boermalaan.


De eerste maatschappelijk werkster ten plattelande


Bronvermelding:
'Have en goed', twintig cultuurschatten van Het Drentse Landschap'. 2009 Stichting het Drentse Landschap. Tekst Bertus Boivin


Het echtpaar Bahler-Boerma voor Lemferdinge.


Anarchist

Begin twintigste eeuw - in 1911 om precies te zijn - kwam Lemferdinge met tuin, bos en vijvers en laan voor een bedrag van 12.500 gulden in bezit van het echtpaar Bahler-Boerma. Louis Adriaan Bahler was in 1893 gepromoveerd tot doctor in de theologie. In 1894 trouwde hij met Gesina Boerma. Bahler was een felle, bevlogen man die in de ban was van het christenanarchisme, het antimilitarisme, het boeddhisme en de strijd tegen het drankmisbruik. Zijn zeker voor die tijd nogal opvallende opvattingen maakten dat hij voortdurend in conflict kwam met de kerkelijke autoriteiten. Na tal van aanvaringen met plaatselijke en provinciale kerkbestuurders in respectievelijk Schiermonnikoog, Oosterwolde en Aduard legde hij in 1911 definitief zijn ambt neer. Dominee Bahler was toen nog geen 45 jaar. Het echtpaar Bahler vestigde zich op Lemferdinge waar Bahler een praktijk begon als iriscopist. Hij zag het als zijn broodwinning. De praktijk was redelijk succesvol.


Maatschappelijk werkster

Gesina Bahler-Boerma had dezelfde sociale betrokkenheid als haar man, maar ze beschikte over een meer praktische inslag. Terwijl haar man de mensen diep in de ogen keek, ontwikkelde Gesina Bahler zich tot 'de eerste maatschappelijk werkster ten plattelande', zoals Jo Boer ter nagedachtenis aan haar noteerde. In 1915 richtte Gesina Bahler in Paterswolde een dorpshuis op. Het was het eerste in Nederland. De laan waar Ons Dorpshuis aan lag, kreeg later haar naam. Ook gaf ze in haar woonplaats de aanzet tot een woningbouwvereniging en een vereniging ter bestrijding van de tuberculose. In 1922 vroeg commissaris van de Koningin Linthorst Homan haar advies over een 'Centrale Vereniging voor den Opbouw van Drenthe', het latere Opbouw Drenthe van Jo Boer. Van 1923 tot 1927 was Gesina Bahler wethouder voor de SDAP in de gemeente Eelde en daarmee een van de eerste vrouwelijke wethouders van Nederland.


Winterslaap

In 1941 overleed Louis Adriaan Bahler, in 1953 Gesina Bahler. Ze lieten hun bezit na aan de Vereniging Ons Dorpshuis die daarmee eigenaar werd van Lemferdinge. Het testament wilde dat Lemferdinge open moest staan voor mensen die hun horizon wilden verbreden. Het landgoed moest met hun kapitaal in stand worden gehouden. Lemferdinge begon daarmee aan een soort winterslaap die tot 1983 duurde.






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl