In en om Assen





Buiten Bezig Dag 2010 op het landgoed Mensinge in Roden


BuitenBezig Mensinge (foto Sietse Kooistra)


Mensen maken het landschap.


De Buiten Bezig Dag is de markt voor wie in Noord-Nederland bezig is met grond, erf en huis. De unieke combinatie van deelnemers trekt jaarlijks meer publiek, mensen met belangstelling voor ecologie en cultuur, landschap en duurzaamheid. Er zijn installateurs en apparaten voor schone energie (o.a. wind en zon), planten en bomen, ontwerpers en kunstenaars, aannemers, inlands hout, landschapsstichtingen, kachels, duurzame bouwmaterialen en technieken, tuingereedschap en machines. En er zijn dieren, boeken, mooie spullen, lekkernijen. Live-muziek, attracties, terrassen, kinderactiviteiten – alles om er een mooie dag van te maken.

De eerste zondag van september komt goed uit, net na de vakantie. Landgoed Mensinge is de ideale locatie. Naast het sfeervolle terrein met de markt, staan ook Museum Havezate, galerie het Koetshuis en restaurant de Cuisinerie in het teken van de Buiten Bezig Dag.

Regionale producten, keukenartikelen, buiten koken, slow food. De standhouders, het Museum en de cateraars maakten het dit jaar extra lekker.

Jitske Hagens, foto's In het Koetshuis is in de week van de Buiten Bezig Dag een tentoonstelling van de Groningse fotografe Jitske Hagens. Havezate Mensinge Het museum toont de historie van het leven in en om de Havezate. Vandaag speciale aandacht voor de keuken, de eetkamer en ‘buiten’.

Bouwen in het landschap en duurzame ontwerpen. Het publiek kan architecten raadplegen voor advies, vragen stellen of ideeën opdoen. De architectenbureaus hebben eigen stands en verzorgen daarnaast een gemeenschappelijke Vraagbaak. Buiten Bezig VOF organiseert op het raakvlak van mensen en landschap. Op evenementen vinden particulieren, bedrijven en overheden elkaar. Ze zijn partijen met belang bij het landschap en landschapsvormend. Ze waarderen duurzaamheid en ecologie.

De marktdagen van Buiten Bezig zijn regionaal. We richten ons op de nabijheid. Daar is veel duurzaam initiatief, bedrijvigheid en betrokkenheid bij het landschap te vinden. In persoonlijk contact zoeken wij dat op en brengen het bij elkaar. De producten, informatie, gereedschappen en dienstverlening uit de omgeving krijgen zo de aandacht van mensen die hun huis duurzaam verbouwen, hun terrein ecologisch inrichten, zonne- en windenergie gebruiken, bio- en streekproducten kopen, hout, groenten en fruit uit eigen tuin gebruiken.

Natuurorganisaties en landschapsbeheerder voeden dit, overheden zien de mogelijkheden in hun gemeente en stimuleren die. Buiten Bezig is modern en praktisch. En sfeervol. De deelnemers laten zich van hun beste kant zien. De activiteiten, ook voor kinderen, de passende live-muziek van musici uit de buurt en lekkere ecologische catering, maken er een prachtige dag van.

is de VOF van José Buijvoets (De Wilp) en Maarten Dulfer (Peize). Maarten heeft ooit Buiten Bezig bedacht. Hij is freelance redacteur, huisman met vrouw en dochter, tuinman met groen en ezels. Breed ontwikkeld en breed inzetbaar, woonde en werkte aan de IJssel, in de Auvergne, bij de Waddenzee en nu in de kop van Drenthe waar de Regiovisie de lokale politiek stuurt. Hij probeert dat ook een beetje. Motto: mensen maken het landschap.


Havezate Mensinge (foto Sietse Kooistra)


De havezate Mensinge


Havezate Mensinge - die tot 1985 werd bewoond en in particulier bezit was - is één van de meest boeiende landgoederen van Drenthe. De havezate bevindt zich in het brinkdorp Roden (gemeente Noordenveld), op zo'n 20 kilometer afstand van Groningen en Assen. Museum Havezate Mensinge dateert van 1381 en is één van de weinige authentiek ingerichte havezaten in de provincie Drenthe. Een havezate is van oorsprong de woning van de eigenaar van een landgoed. Mensinge was aanvankelijk het leengoed van de bisschop van Utrecht. Nu is het een uniek museum: alle vertrekken zijn toegankelijk en geven een goed beeld van het vroegere leven en wonen in een Drentse havezate.

Havezate Mensinge wordt omringd door grachten en weilanden. Het landgoed is gelegen aan de rand van uitgestrekte bossen in Natuurreservaat Mensinge dat voor het publiek toegankelijk is. Hier kunt u heerlijk wandelen, fietsen of paardrijden. Aan de noordkant grenst Mensinge aan de Brink van Roden. Hier kijken Ot en Sien uit op de middeleeuwse Catharinakerk waarmee de bewoners van de havezate altijd nauwe banden hebben onderhouden. Rondom de Brink bevinden zich diverse horecagelegenheden. Op de terrasjes is het daar 's zomers goed toeven.

Museum Havezate Mensinge is voor publiek geopend: van Pasen tot en met 15 september en rondom de Kerstdagen. Buiten het seizoen zijn er diverse activiteiten (o.a. kamerconcerten, demonstraties, lezingen etc.) en kunnen groepen (na afspraak) het museum bezoeken.


Unieke linkerhanddolk terug in de Havezate Mensinge

Tijdens de restauratie van de fundamenten van Havezate Mensinge in de jaren 70 van de vorige eeuw werd een opmerkelijke vondst gedaan, hoewel dat niet in eerste instantie werd onderkend. Een toenmalige buurman, de eigenaar van de Winsinghhof, de heer H. Assies, dacht dat de zwaar verroeste ijzeren delen, die werknemers naar boven brachten, van een muuranker afkomstig waren. Een vriend van Assies, de heer H.C.J. de Boer uit Eelde, verwierf de stukken en onderkende de juiste functie. Zij maakten namelijk deel uit van een linkerhanddolk, die uit de periode van vlak na 1500 stamde. Voor expertise had De Boer o.a. contact met heer Aaldert van Essen uit Zuidlaren die als amateur – archeoloog en verzamelaar wel idee had de delen te restaureren.

Om onduidelijke redenen ging dit niet door en De Boer verkocht de nog steeds uiteen liggende dolk aan een antiquair in Groningen, die de delen weer doorverkocht aan de heer H.A. Hilbrands te Anderen, een verzamelaar van antieke wapens. Deze heeft de dolk meer dan een kwart eeuw in bezit gehad.Hij heeft de linkerhanddolk door een deskundige laten restaureren en deze vervolgens geconserveerd. Het wapen is geregistreerd bij het Provinciaal Museum te Assen. Een dergelijke pareer- of linkerhanddolk werd gebruikt naast het zwaard: het zwaard in de rechter- en zoals de naam al aangeeft – de dolk in de linkerhand. Over de restauratie zijn de volgende gegevens bekend: de losse delen zijn aan elkaar gezet en voor het visuele aspect is er een punt van 7 cm. toegevoegd.

Het geheel is ontdaan van roest en heeft toen een langdurige anti – roestbehandeling ondergaan. Eerst is ook nog overwogen het ontbrekende deel van de pareerstang aan te brengen, doch hiervan is afgezien. Oorspronkelijk was het heft omwikkeld met leer en heel dun getwist ijzerdraad. De heer Hilbrands was vanaf het moment dat hij het wapen in bezit had, van mening dat dit thuis hoorde in de Havezate Mensinge en hij heeft dit zeldzame exemplaar onlangs aangeboden aan het museum met die naam. Omdat bodemvondsten van ijzeren voorwerpen uit de late Middeleeuwen erg zeldzaam zijn in Nederland, is het bestuur van het museum blij maar ook trots dat men dit nu toch binnen de muren heeft.


Havezate Mensinge is ruim zes eeuwen oud

Mensinge is een oud landgoed; het bestaat al meer dan 600 jaar. Havezate Mensinge wordt voor het eerst genoemd op een lijst uit het jaar 1381. Het is dan een leengoed van de Bisschop van Utrecht. De eerste (bekende) bewoner is Steven Zighers. Over hem lezen we: 'Item Steven Zighers hout Mensinghe-goet, dat geleghen is in der kerspel van Roeden in Drenthe. Ende dat is een borchleen…'
Via een nicht van Steven Zighers komt Mensinge in 1408 in het bezit van de familie Hidding. Verschillende leden van dit oude Drentse geslacht hebben op Mensinge gewoond, tot het landgoed in 1485 werd verkocht aan de Groninger jonker Onno van Ewsum. Deze adellijke familie heeft Mensinge in het bezit van 1485 tot 1720. Deze periode is belangrijk voor de geschiedenis van Mensinge.

Rond 1500 wil de stad Groningen - rijk geworden door de bloeiende handel - zijn macht uitbreiden. De Ommelanden verzetten zich hiertegen. De machtige familie Van Ewsum is bij deze twisten betrokken. Bang dat hun bezittingen worden vernield door de troepen van Groningen brengen zij hun bezittingen over naar Mensinge. In de periode 1500 - 1514 wordt de havezate echter meerdere keren overvallen, geplunderd en vernield. In 1540 laat de nieuwe eigenaar, Johan van Ewsum, het bestaande huis vrijwel afbreken om er een nieuw gebouw voor in de plaats te zetten. Alleen de binnenmuren van de huidige salon, de grote kamer en de bibliotheek blijven staan. De familie Van Ewsum blijft tot 1720 op Mensinge wonen.

In dat jaar wordt Mensinge verkocht aan Justus de Coninck van Peize. In 1727 wordt het landgoed doorverkocht aan Ida Elisabeth Ripperda, die Mensinge laat verbouwen in de vorm die het nu nog heeft. In 1764 koopt Coenraad Wolter Ellents het landgoed Mensinge voor een prijs van 11.000 gulden. Drie jaar later trouwt hij met Gesina Oldenhuis. Het welgestelde echtpaar laat diverse veranderingen aanbrengen in Mensinge: de eetkamer krijgt een nieuwe schouw, de grote zaal wordt gesplitst in wat nu de bibliotheek en de grote kamer is en de scheidingswand tussen deze vertrekken wordt voorzien van rococo-snijwerk. In de jaren erna wordt Mensinge het centrum van financiële transacties: aan- en verkoop van onroerend goed, kredietverleningen, investeringen. Na het overlijden van Coenraad Wolter Ellents in 1784 stelt Gesina haar neven Jan Wilmsonn Kymmell en Lucas Oldenhuis aan als haar zaakwaarnemers.


BuitenBezig Mensinge (foto Sietse Kooistra)


Ontstaan van Mensingebos


Nadat Gesina Oldenhuis overlijdt op 25 april 1818 wordt Jan Wilmsonn Kymmell de nieuwe eigenaar van Mensinge. De familie Kymmell zou Mensinge gedurende bijna 170 jaar onafgebroken bewonen: van 1818 tot 1985. De Kymmells nemen een belangrijke positie in: in 1825 kennen vier Drentse gemeenten een Kymmell als burgemeester. Jan Wilmsonn Kymmell - die gedurende langere tijd schulte van Roden en Roderwolde was - steekt veel energie in het opknappen van de omgeving van Mensinge. Hij ontgint grote oppervlakten woeste grond en plant bomen aan. Zo ontstond het Mensingebos in deze tijd.

Na het overlijden van Jan Wilmsonn (1823) wordt Mensinge achtereenvolgens bewoond door Coenraad Wolter Ellents Kymmell (tot 1878), Jan Wilmsonn Kymmel en Pieter Dirk Kymmell (allen zonen van Jan Kymmell), Coenraad Wolter Jan Kymmell, Christina Sophia Kymmell (die ook wel De Joffer werd genoemd; zij bewoonde Mensinge van 1925 tot 1949) en Georg Rudolph Wolter Kymmell (tot zijn dood in 1956). Zijn kinderen besloten in 1985 het landgoed te verkopen aan de gemeente Roden. Dit betekent het einde van ruim 600 jaar particuliere bewoning.

De bestemming van Havezate Mensinge was in die jaren echter nog lange tijd onzeker. Er was angst dat de historische havezate - die een belangrijke stempel heeft gedrukt op de historie van Roden - vanwege slecht onderhoud verloren zou gaan voor de samenleving van Noordenveld. Er circuleerden namelijk plannen voor de verbouw tot een luxe hotelcomplex. Op initiatief van de Historische Vereniging Roden werd op 20 februari 1980 een actiecomité opgericht ter behoud van Havezate Mensinge. Mede dankzij de brede steun uit de bevolking besloot de gemeenteraad in 1985 in te stemmen met de aankoop van Havezate Mensinge en na de verbouwing in te richten als museum. Na een grondige restauratie werd Mensinge in 1988 opengesteld als museum.


Bekijk de havezate Mensinge via deze virtuele tour


De Omgeving rondom Mensinge


Ten noorden van Mensinge - op zeer korte loopafstand van de Havezate - bevindt zich de 13e eeuwse Catharinakerk. Deze NH-kerk is nauw verbonden met de geschiedenis van Havezate Mensinge. In het koor van de Catharinakerk is nog steeds de oorspronkelijke Herenbank aanwezig die in opdracht van Coenraad Wolter Ellents en Gesina Oldenhuis hier is geplaatst. In de herenbank zijn de twee familiewapens uitgesneden. Gesina Ellents is ook betrokken bij de bouw van het Hinsz-kerkorgel. Vermoedelijk heeft Ellents ook een aparte ingang voor de bewoners van Mensinge in de kerk laten bouwen, het zogeheten Kymmell-poortje. Bij de restauratie van de Catharinakerk in 1932 is deze ingang echter weer verwijderd. In de zomermaanden is de kerk voor bezichtiging geopend.

Museum Havezate Mensinge grenst direct aan natuurreservaat Mensinge met als hart het Mensinge- en Sterrenbos. Oude linden, beuken en eiken markeren de paden en weilanden rondom de havezate. Hier kunt u genieten van vele soorten vogels, planten, paddestoelen etc. Konijnen, hazen of eekhoorns zullen uw wandelpad kruisen. Ook loopt u de kans een Schotse Hooglander tegen te komen die vrij graast in het natuurgebied. Voor recreanten zijn tal van voorzieningen aangebracht zodat u er aangenaam kunt wandelen, fietsen of paardrijden. In de achttiende eeuw is Jan Wilmsonn Kymmell - een van de vroegere bewoners van Havezate Mensinge - begonnen met de aanleg van de bossen. Ze zijn eigendom van Staatsbosbeheer die ook het onderhoud uitvoert.

De bossen bestaan uit loofbomen en naaldbomen waardoor het Mensinge Bos nu een gevarieerde begroeiïng kent. Drenthe kende vroeger een wijd vertakt stelsel van stroompjes en beken die de natuurlijke afwatering vormden vanaf de hoger gelegen zandplateaus. Het Lieverense Diep is nog zo'n authentieke Drentse beek die ten zuiden van het Mensingebos door het landschap slingert. In dit markante beekdallandschap treft u een weelderige en kleurrijke flora aan met vele (vaak zeldzame) kruiden. Vanwege de kwetsbaarheid van het gebied kan in dit deel niet gewandeld worden.

Het meest zuidelijke bosgebied van natuurreservaat Mensinge is het Alteveerse Bos. Het wordt van het Mensinge Bos gescheiden door een zeer oorspronkelijk stuk heidegrond: het Moltmakersstuk. Aan de westzijde wordt het Mensinge Bos begrensd door de Oude Vaart. De historie vermeldt niet waarom dit kanaal ooit werd gegraven. Tenslotte is er nog het Sterrebos; de naam wordt ontleend aan de achtsprong in het midden van het bos in de vorm van een ster.


Bezoek hier de website van Havezate Mensinge






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl