In en om Assen





De Gedempte Singel


Bronvermelding:
Asser Historisch Tijdschrift; juni 1998.. Een artikel van Jenny Gans


De Gedempte Singel gezien vanaf de kruizing met de Kruisstraat circa 1970. We zien daarop behalve het pand van Gans ondermeer de lederwarenzaak van Boerema, restaurant Hong Kong, de tabakszaak van Grit, naaimachinehandel Haveman, de platenzaak van Lampe, café 'De Singel' van Jan Dekker en de radio- en televisiezaak van Lampe (collectie gemeentearchief Assen)


De ‘koude thee’ van Lotsi

Terugkijkend naar mijn jeugd aan de Gedempte Singel, bedenk ik dat de Gedempte Singel vooral een mooie straat was. We spreken van de jaren vijftig. Een drukke straat ook, het was de belangrijkste verkeersader van Assen. Het was de doorgaande route naar Groningen. Voor knikkeren en tollen kon je alleen terecht op het stukje tussen Marree en Boerema. Zonder de huidige winkels tekort te willen doen, kan je zeggen dat de straat vroeger mooier was. Net als de rest van het centrum bestond ook de Gedempte Singel vooral uit veel kleine winkeltjes. Vrijwel alle eigenaren woonden boven hun winkel.

Als je dat vergelijkt met nu is er toch veel veranderd. De kleine winkeltjes zijn grotendeels weg en er wonen maar weinig mensen meer in de straat. De Gedempte Singel was een straat waar de mensen ’s avonds flaneerden; televisie was er nog niet. De vele etalages werkten daarbij uitnodigend. Nu gaan helaas ’s avonds de rolluiken naar beneden. Vers op mijn netvlies staat nog de zadelmakerij van Lohman, waar nu Boerema lederwaren zit. Het opgezette paard in de etalage maakte altijd diepe indruk op me. Mijn vader had zijn winkel ernaast.

Later – in de jaren zeventig – kocht hij grond op de nu verdwenen Varkensmarkt – het Koopmansplein was er nog niet – erbij om uit te breiden. Aan de andere kant was de kapperszaak van de familie Boerema en waar nu Marree optiek zit was apotheek Haag. Naast de apotheek zat het eerste Chinese restaurant in Assen, van Lotsi, die dagelijks voordat hij zijn zaak opende, even naar het café van Jan Dekker ging. Daar dronk hij dan zijn kopje koude thee. Het was een publiek geheim dat de koude thee gewoon cognac was.


Het café van Jan Dekker en de TT-rellen



Ik zal de begrafenis van Lotsi nooit vergeten. Bij wijze van afscheid ging zijn kist op een boerenkar over de Gedempte Singel. Met het café van Jan Dekker heb ik een belangrijk onderdeel van mijn jeugd aan de Gedempte Singel genoemd. Het was inmiddels halverwege de zestiger jaren. Met vrienden en vriendinnen zat ik er iedere avond. Het was een beetje een eigen scene en vooral een leuke tijd.

De leden van de Golden Earring en Boudewijn de Groot waren regelmatige gasten en uiteraard Cuby and the Blizzards. Apart was wel dat de muzikanten uit het westen niet alleen na optredens in de omgeving naar Jan Dekker kwamen. Regelmatig kwamen ze ook speciaal voor de sfeer in dit café naar Assen.

Naast Jan Dekker kwam in het pand van Lampe destijds de eerste platenzaak van Assen, gerund door Jan Venhuizen. Hij werd later manager van Cuby and the Blizzards. Bij Jan Dekker heb ik de TT-rellen nadrukkelijk meegekregen. Voor mij en mijn vriendinnen was de TT natuurlijk razend interessant. Met een van hen had ik uren voor de spiegel gestaan voordat we ons in het TT-geweld zouden storten. Vooral het aanbrengen van kunstwimpers vergde geruime tijd. Maar we waren nog niet in het café of de eerste rellen braken uit. De politie bestreed die met traangas, dat ook het café binnendreef. Onze kunstwimpers dreven over onze wangen, zodat we binnen de kortste keren weer thuis voor de spiegel stonden om de schade te herstellen

Helaas heeft Jan het niet volgehouden aan de Gedempte Singel. Toen hij ermee stopte kwam er een schoenenzaak in. Opmerkelijk was overigens dat vrijwel naast het café het Hotel De Kroon voor geheelonthouders zat. Nu verkoopt de familie Greving daar brillen. Even verderop zat cafetaria De Zon: een echte ouderwetse cafetaria, waar vrijwel alleen patat en kroketten werden verkocht. Een zak patat voor dubbeltje! Kom daar nu nog maar eens om. En als je zelfs dat dubbeltje niet bij je had, kon je er rustig een rekening openen. Ik had regelmatig geen dubbeltjes. Verderop zat ook toen al de beddenzaak van Holthinrichs.


Jammer dat veel van de kleine zaken er niet meer zijn

Tegenover ons huis, waar tot voor kort Jamin gevestigd was, zat kruidenier De Gruyter. De zaak was toen nog heel klein en is later verhuisd naar het pand van de familie Boekbinder op de hoek met de Singelpassage. Daar vestigde De Gruyter een echte supermarkt. In dat pand was al geschiedenis gemaakt: warenhuis Unci had er de eerste roltrap van Assen. Op de andere hoek zat de hoedenzaak van Suurmeijer, terwijl in het huidige Pannenkoekenhuis kruidenier Boon zat. Daarnaast was de textielzaak van Vogelzang. Dat pand brandde in het begin van de jaren zestig helemaal op. Verderop zat ook toen al boekhandel Iwema. Daarnaast de ijzerwarenzaak van Fokkema.

Misschien is de tijd van toen nog wel het beste terug te vinden in café De Passage. Mevrouw Dijkstra heeft die sfeer altijd bewaard. De Gedempte Singel was voor mij een straat waar ik woonde en speelde. Jammer dat de nieuwe gevels van de winkels veel hebben bedorven in de straat. Jammer dat veel van de kleine zaken, zoals de bloemenzaak van Seidel, er niet meer zijn.


De Gedempte Singel anno 2010 - inclusief strak plaatwerk als gevelverpakking -


Foto Sietse Kooistra


Straatnamen in Assen

Op 23 juni 1948 startte de Provinciale Drentsche en Asser Courant met het rubriekje ‘straatnamen in Assen’. Op 9 maart 1949 publiceerden zij een beschrijving van de naamgeving van de Gedempte Singel:

Eén van de weinige straten in onze stad, die er op kunnen bogen, dat zij de gehele geschiedenis van Assen van het begin tot op heden hebben meegemaakt. Want al was het dan niet zo, dat men in de tijd tussen 1254 en 1257, toen met de bouw van het klooster de grondslag voor de stad werd gelegd, al gezellig langs deze winkelstraat kon wandelen, toch was zij in eerste aanleg reeds aanwezig.

Men moest echter van een bootje gebruik maken om haar te passeren, want als Noordersingel gracht vormde zij een onderdeel van het grachtenstelsel, dat als gebruikelijk rondom het klooster werd aangelegd. Beide zijden van deze gracht waren beplant met zware eiken, die in drie rijen stonden: deze werden echter in 1608 geveld. Nadat in 1758 en 1759 tot tweemaal brand ontstaan was in één der stallen, die bij de landschapsgebouwen behoorden, werd de brandweer beter georganiseerd, waarbij ook de grachten ingeschakeld en flink uitgediept werden.

In 1809 toen Lodewijk Napoleon Assen bezocht bestond de gracht nog steeds doch er omheen had de situatie zich inmiddels al aardig gewijzigd. Verschillende straten waren hier al ontstaan, zoals de Singelstraat, de Nieuwe Huizen en het gangetje tussen de Singel en de Varkensmarkt. Dit bracht met zich mee, dat voor de verbinding Nieuwe Huizen – Brinkstraat een brug gelegd moest worden, die in 1809 gereed kwam, terwijl in ditzelfde jaar het houten bruggetje, dat de Kruisstraat met de Varkensmarkt verbond door een stenen werd vervangen.

Links van de gracht strekten zich weiland en tuintjes uit en dit alles vormde tenslotte aanleiding om de gracht, die meer en meer een hindernis ging vormen te dempen. Deze demping werd in 1864 voltooid en aan de daardoor ontstane weg werd de naam Gedempte Singel verleend. De bruggetjes konden nu vervallen en met de woningbouw kon alhier een begin worden gemaakt. Het waren echter in hoofdzaak winkelhuizen die verrezen en zo kreeg de Gedempte Singel eigenlijk meteen al haar bestemming als winkelstraat. Ook leende zij zich uitstekend voor het houden van de weekmarkten, die er dan ook lange tijd plaatsvonden.






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl