In en om Assen

Portret van Harm Hogenbirk



Inleiding


Harm Hogenbirk begint in 1925 een kapperszaak, een ‘heerensalon’ en sigarenwinkel aan de Groningerstraat. Ook staat hij omstreeks deze tijd al ingeschreven als grossier in tabakswaren, hoewel hij daar nog niet veel werk van maakt. Dit grossieren gebeurt dan nog vanuit de winkel.


Groningerstraat richting Nieuwe Huizen met rechts het pand waar Harm Hogenbirk een sigarenwinkel annex kapsalon heeft (collectie E.W. Stel, Assen)

‘Mens, ‘k heb me verkeken en ’t kerkvolk begint al te lopen!’.


Naast werkzaamheden als kapper in de eigen zaak scheert en knipt Harm Hogenbirk ook buiten de deur. Onder zijn klanten treffen we verscheidene Asser sigarenfabrikanten aan zoals de heren Uri, Barelds, Laferte en Torley. Een speciale klant is Gerrit Koetsier uit de Kruisstraat, waar Harm Hogenbirk elke zondagochtend omstreeks half 10 op de stoep staat om hem voor het naar de kerk gaan te scheren. Hogenbirk, door de week druk doende in de zaak, pleegt op zondagmorgen nogal eens te gaan vissen. Het is hem overkomen, dat hij de tijd vergeten haastig thuiskomt met de woorden: ‘Mens, ‘k heb me verkeken en ’t kerkvolk begint al te lopen!’.

Wat de sigarenhandel betreft, begint het grossieren in het klein aan de bakkersknechten Van der Ziel, Post en De Vries, die geheel voor eigen risico rookwaren van Hogenbirk in hun ventkar meenemen. Een eigen merk van de fa. Hogenbirk uit 1935 is de ‘Tirisigaar’, genoemd naar zijn dochters Tini en Riekie. In 1939 wordt het pand gekocht – voor die tijd is het eigendom van de familie Tiggelaar – en er kan een damessalon worden geopend. In de oorlogstijd is het meermalen voorgekomen dat Harm Hogenbirk met zijn collega Bene Jan Stuit met de fiets op de trein stapt om in Kampen bij thuiswerkers een aanvulling op zijn voorraad te halen.

Zo’n tocht wordt eens in de paar weken ondernomen. De tabak is op de bon en elke tabakshandelaar ontvangt een aanvulling via distributie bij overlegging van door klanten ingeleverde tabaksbonnen. Toewijzing van nieuwe voorraad is hier van afhankelijk . Daarnaast wordt er ‘alternatieve’ tabak verkocht in de vorm van gedroogd kerseblad (met spinnenwebben). Deze is zonder bonnen verkrijgbaar. Met het uitbreiden van de grossierderij begint hij omstreeks het jaar 1949. Deze grossierderij krijgt een speciaal plekje op zolder. Hij is dan o.a. grossier aan B.J. Stuit, H. Peper en K. Ypeij.


De sigarenwinkel van Harm Hogenbirk omstreeks 1935. (collectie T. Prins-Hogenbirk, Assen)

Tot aan zijn overlijden in 1956 heeft Harm Hogenbirk de zaken draaiende gehouden


Verder aan kruideniers, cafés en sportkantines. Kortom, overal waar rookwaren verkocht kunnen worden. Ook buiten Assen, van Klazinaveen tot in Delfzijl en Drachten wordt geleverd. Volgens een strak schema wordt getracht elke twee weken de klanten te bezoeken. De concurrentie is groot en gegadigden om de handel over te nemen liggen overal op de loer. In 1956 vindt er nogmaals een verbouwing plaats, waardoor het pand een modern, strak aanzien krijgt. Tot aan zijn overlijden in 1956 heeft Harm Hogenbirk, naast de sigarenhandel, de kapperszaak draaiende gehouden, die uiteindelijk door Jan Neef wordt overgenomen.

Dochter en schoonzoon zetten de sigarenhandel / grossierderij na 1956 onder de naam Hogenbirk voort. Er wordt een pand op het industrieterrein betrokken. Een handel in zoetwaren en banket wordt aan het geheel toegevoegd. Uiteindelijk is ook de fa. Hogenbirk niet bestand tegen de komst en concurrentie van grootwinkelbedrijven naar Assen. Schoonzoon / eigenaar Prins ziet zich in 1979, mede om gezondheidsredenen, genoodzaakt de zaak te sluiten.


Bronvermelding:


'In rook opgegaan'. De geschiedenis van ruim honderd jaar Asser tabaksindustrie en -handel. M.H.D. Hiemink en P.H. Sprik.
Dit zeer informatieve boekje is te bestellen onder ISBN 90-800868-2-7


Naar boven



© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl