In en om Assen

Jan Bols


“Jan Bols werd wereldberoemd in Nederland vanwege wissel”"

Bronnen: dewerelddraaitdoor.vara.nl, nos.nl, youtube.com, wikipedia.nl, rtvdrenthe.nl, hartvannederland.nl, geschiedenis.vpro.nl, schaatsen.nos.nl, sportgeschiedenis.nl, nrc.nl



Beeld- en geluidsmateriaal van Jan Bols


Kramer drama: Leen Pfommer, Jan Bols, Hilbert van der Duim en Marnix Koolhaas in de wereld draai door.

Zie hier de beelden


Een radiofragment met Jan Bols in Vijf voor Twaalf

Beluister hier het radiofragment


Een uitzending van RTV Drenthe over schaatshelden van weleer

Kent u ze nog? Piet Kleine, Hilbert van der Duim en Jan Bols.... Deze schaatshelden van weleer schaatsen altijd nog één keer per week samen op de ijsbaan van Assen.

Zie hier de beelden


Biografie van Jan Bols

Jan Bols (Hoogeveen, 27 augustus 1944) is een voormalig langebaanschaatser uit Nederland. Zijn grootste successen behaalde Bols aan het begin van de zeventiger jaren van de twintigste eeuw.

Lange tijd was Bols achter Kees Verkerk en Ard Schenk de derde schaatser van Nederland. In 1971 werd hij echter Nederlands kampioen. In dat jaar was hij de grote kanshebber voor het Europees kampioenschap, maar door een foutieve wissel op de 5000 meter (Bols reed twee keer een buitenbaan) werd hij gediskwalificeerd.

Na zijn schaatsloopbaan startte Bols een sportzaak in zijn geboorteplaats Hoogeveen. Deze is inmiddels overgenomen door zijn zoon, Alexander Bols. De winkel, inmiddels een filiaal van de Intersport-keten, draagt nog wel Jan Bols' naam.

Persoonlijke records

Afstand Tijd Datum Baan
500 meter 39,4 15 januari 1972 Davos
1000 meter 1.20,4 19 januari 1971 Davos
1500 meter 2.01,60 23 januari 1972 Davos
3000 meter 4.13,5 2 maart 1972 Inzell
5000 meter 7.10,7 4 maart 1972 Inzell
10000 meter 15.10,2 5 maart 1972 Inzell

Resultaten

jaar NK Allround EK Allround Olympische Spelen WK Allround WK Sprint
1965 NC22 - -
1966 - -
1967 7e - -
1968 Brons 5e NF 500m
16e 1500m
8e 5000m
13e 10000m 5e
1969 Zilver 14e 9e
1970 Zilver 4e 4e -
1971 Goud NS3 6e 13e
1972 Zilver Brons 5e 1500m
8e 5000m
4e 10000m Brons 19e

Medaillespiegel

kampioenschap goud Goud zilver Zilver brons Brons
NK Allround 1 3 1
EK Allround 0 0 1
Olympische Spelen 0 0 0
WK Allround 0 0 1
WK Sprint 0 0 0

Wereldrecords

Nr. Afstand Tijd Datum Baan
1 3000 meter 4.16,4 27 januari 1970 Cortina d'Ampezzo
2 grote vierkamp 171.512 8 maart 1970 Inzell


De Specials met het nummer “Heya Jan Bols”


Klik op de afbeelding om het nummer te beluisteren


Uitzending van Hart van Nederland d.d. 24 februari 2010

Jan Bols leeft mee met Sven

Veel steunbetuigingen uit het hele land voor Sven Kramer en zijn coach Gerard Kemkers. Ook Jan Bols leeft mee. Hij weet precies hoe het duo zich voelt. Tijdens het EK van 1971 maakte hij ook een fatale wisselfout. En ook hij koerste op dat moment af op een titel.

Zie hier de beelden


Info op geschiedenis.vpro.nl. Een artikel van Jurryt van de Vooren

De verkeerde wissel van Jan Bols EK Schaatsen van 1971 liep helemaal uit de hand

In 1971 zorgde een verkeerde wissel van Jan Bols op het EK van Heerenveen voor hectische toestanden. Het lijkt in de verte op het drama met Sven Kramer gisteren in Vancouver.


Jan Bols hoort van zijn diskwalificatie


Op het EK Schaatsen van 1971 werd de Nederlandse schaatser Jan Bols gediskwalificeerd na een wisselfout op de 5.000 meter. Het publiek in Heerenveen kwam daarom in opstand, omdat het niet was verteld waarom Bols uit de wedstrijd was genomen. De frustraties werden afgereageerd op Bols' directe concurrent Dag Fornaess uit Noorwegen.

Vooral op de tweede dag was de Noor mikpunt van hoon. Fornaess zei hierover: “Een oud vrouwtje met een paraplu kwam naar me toe en sloeg me zo op het hoofd! Ik had geen idee wat er aan de hand was. Een oud dametje! Daarna deed het publiek er alles aan om mijn start te verstoren. De toeschouwers wilden maar niet stil worden. Dat motiveerde me echter alleen maar meer om iedereen te verslaan. Ze begonnen sinaasappelen en flessen op het ijs te gooien. Er was geschreeuw en boegeroep van 20.000 man. Ik dacht: Wat gebeurt hier?” Toch reed hij een goede tijd: “Ik reed mijn rondje uit en stak mijn armen omhoog. Er kwam meer boegeroep. Het was een gevecht: ik wilde niet van het publiek verliezen.”

Zelfs de verantwoordelijke scheidsrechter Henny Roos werd bedreigd door de toeschouwers. Zijn zoon zei hierover in 2004: “Nog datzelfde weekend is er een bommelding binnengekomen, dat er een bom in zijn auto zou zijn gestopt. Die is door de politie grotendeels uit elkaar gehaald. Onder politiebegeleiding is hij daarna naar het hotel gebracht. Het was niet echt leuk. Mijn vader werd letterlijk bedreigd. Die tweede dag is hij niet op het ijs geweest - de enige dag in zijn leven dat zo iets is gebeurd. Er was een enorme druk op hem door het publiek.” Ondanks alle protesten werd Fornaess uiteindelijk Europees Kampioen.

De internationale pers

De internationale pers had het wangedrag van het Nederlandse publiek met verbazing gevolgd. In de Noorse kranten werd gemopperd door Aftenposten. Deze krant schreef dat er heel veel mis was gegaan in Heerenveen, waardoor de relatie tussen de Noorse en Nederlandse schaatsbond in gevaar was gekomen. Naast de organisatie had ook het publiek zich misdragen, vooral tegen de Zweden en de Noren. De enige Nederlander, die wél de complimenten kreeg, was hoofdscheidsrechter Henry Roos.

De Zweedse krant Aftonbladet trapte een enorme rel en ging volkomen door het lint. 'Woedend werden glazen en flessen kapot geslagen,’ schreef een verslaggever. Met eigen ogen had hij gezien dat er overal vechtpartijen waren uitgebroken, waarbij tafels en stoelen in splinters werden geslagen.

De journalist was goed op dreef: ‘De verwarring was totaal. De locale radiozenders zonden een catastrofealarm uit. Tot diep in de nacht duurde het oproer. In de grote hal hebben dronken tienermeisjes de klompjes uitgeschopt en sliepen hun roes uit. Het bewakingspersoneel bekommerde zich er niet om. Men heeft de handen vol met het tot bedaren brengen van de verontwaardigde supporters. Een onwerkelijke schaatshappening die alleen maar in het schaatsgekke Holland mogelijk is.'

Aldus Aftonbladet, die er nog steeds geen genoeg van kreeg. De verslaggever had namelijk ook gehoord dat de Nederlandse schaatssupporters de jacht hadden geopend op de aanwezige Zweden, voor wie al een aantal lantaarnpalen was gereserveerd om ze aan op te knopen. In de grachten dreef zelfs al een lijk.

De Leeuwarder Courant tot slot was tevreden - enkele uitzonderingen nagelaten: 'Men heeft zaterdag de gelegenheid verzuimd de mensen in te lichten waarvoor deze harde beslissing moest worden genomen en zo mee de geladen stemming waarin het publiek zondag in het stadion verscheen in de hand gewerkt.'

Maar voor de rest was er niets aan de hand geweest: 'De organisatie was perfect. Heerenveen heeft bewezen dat het ook onder de moeilijkste omstandigheden een kampioenschap aan kan.'


Enkele weken na het EK Schaatsen van 1971 gaven Jan Bols en Dag Fornaess elkaar de hand. Foto van archief van de Leeuwarder Courant  


Uiteindelijk was alle ellende begonnen bij de foute wissel van Jan Bols. Hij was duidelijk over zijn diskwalificatie: “Ik had fout gewisseld. Dat is mijn schuld geweest en van niemand anders. Als ik er nu op terugkijk, heeft het zelfs nog zijn voordelen gehad ook, want nog steeds word ik herkend vanwege die wissel.”


Interview met Jan Bols op Schiphol

EK schaatsen 1971 in Heerenveen: Jan Bols vergooit, middels een verkeerde wissel op de vijf kilometer, zijn kansen op de titel. Tijdens een interview op Schiphol blikt hij terug op dat moment

Zie hier de beelden


De verkeerde wissel van Jan Bols

Reconstructie van het EK Schaatsen van 1971, waarbij het publiek in Heerenveen in opstand kwam na diskwalificatie van Jan Bols.

Zie hier de beelden


Info op Sportgeschiedenis.web-log.nl

De verkeerde wissel van Jan Bols; 23 januari 1971

Wereldberoemd in Nederland vanwege wissel

Vorig jaar verloor Chad Hedrick het WK schaatsen door een verkeerde wissel. Hedrick schaarde zich hiermee onder de groten der aarde die op belangrijke toernooien vergaten de wisselen: Jan Bos, Perti Niityla en Sten Stensen. Jan Bols is en blijft natuurlijk de bekendste foutwisselaar. Op 23 januari 1971 wisselde Bols in Heerenveen tijdens het EK niet. De eeuwige underdog reed een extra buitenbocht, werd daarmee tweede, maar toch gediskwalificeerd. 

Jan Bols had in zijn actieve loopbaan de pech dat hij een generatiegenoot was van Ard Schenk en Kees Verkerk. In 1971 leek hij het stigma van de 'eeuwige nummer drie' van zich af te schudden. Hij was al Nederlands kampioen geworden en op het EK in het nog onoverdekte Thialf had hij zich na de 500 meter in een kansrijke positie geschaatst.  Op de 5 kilometer tegen de latere kampioen, de Noor Dag Fornaess, liep het ook gesmeerd. Om zoveel mogelijk uit de wind te blijven reed Bols dicht tegen de tribunes aan. Hij ging echter zo hard en was zo in trance dat hij een wissel vergat en een extra buitenbocht reed. 


Ondanks het feit dat hij zichzelf benadeeld had, finishte Bols zo scherp dat hij de nummer één van het klassement zou zijn geworden. Het mocht niet zo zijn. De Noren drongen bij hoofdscheidsrechter Hennie Roos aan op diskwalificatie, hetgeen geschiedde. Het hoogtepunt uit zijn carrière werd Bols door de neus geboord.  Sporthistoricus Juryt van de Vooren kwam enkele weken geleden op zijn weblog http://sportgeschiedenis.web-log.nl met een opvallend verslag. Het Nederlandse publiek kwam na de onheilstijding over de diskwalifiactie van Bols zowaar in opstand. Op de zaterdag was het publiek al rumoerig, maar zondag was het voorval nog niet vergeten. Door het protest van Noren waren de Nederlanders één kanshebber kwijtgeraakt. 

Tegenstander Dag Fornaess “Een oud vrouwtje met een paraplu kwam naar me toe en sloeg me zo op het hoofd! Ik had geen idee wat er aan de hand was. Een oud dametje! Daarna deed het publiek er alles aan om mijn start te verstoren. De toeschouwers wilden maar niet stil worden. Dat motiveerde me echter alleen maar meer om iedereen te verslaan. Ze begonnen sinaasappelen en flessen op het ijs te gooien. Er was geschreeuw en boegeroep van 20.000 man. Ik dacht: Wat gebeurt hier?” 

“Ik reed mijn rondje uit en stak mijn armen omhoog. Er kwam meer boegeroep. Het was een gevecht: ik wilde niet van het publiek verliezen. Ard Schenk en Kees Verkerk reageerden wel heel aardig. Ze bleven bij me en praatten met me. Ze gingen ook met me mee naar de huldiging om me te beschermen.” Fornaess werd uiteindelijk Europees Kampioen. Bols kwam nooit veel dichter bij een belangrijke titel. Opvallend genoeg is Bols echter bekender geworden door zijn verkeerde wissel dan dat hij ooit door een Europese titel zou worden. 



Info op nrc.nl d.d. 25 februari 2010. Een artikel van Rinskje Koelewijn

En waar is...Jan Bols

Bijna veertig jaar geleden maakte langebaanschaatser Jan Bols (65) óók een verkeerde wissel. In het Thialf stadion liep hij de Europese titel op de vijf kilometer mis door een rondje te veel op de buitenbaan. Hij werd gediskwalificeerd.

Dinsdagavond gekeken naar de extra binnenbaan van Sven Kramer in Vancouver?

„Uiteraard. Heel vervelend. Zo lullig voor alle partijen. Voor Sven zelf, maar ook voor Gerard Kemkers. Maar de situatie is niet te vergelijken met die van mij destijds hoor.”

Waarom niet?

„Ik maakte zélf de fout.”

Wat gebeurde er?

„Ik schaatste zo dicht mogelijk langs de tribunes om zoveel mogelijk uit de wind te blijven. En toen vergat ik te wisselen.”

En wanneer kwam u daarachter?

„Toen ik over de finish in de armen van Leen Pfrommer reed, de coach. Die zei dat ik een klootzak was. Toen begon het me te dagen.”

Wat bent u na het schaatsen gaan doen?

„Ik ben een sportzaak begonnen in Hoogeveen. Die is later overgenomen door Intersport, maar de winkel draagt nog altijd mijn naam.”

U werkt er ook nog?

„Mijn zoon Alexander heeft het overgenomen. Ik ben aan het (D)rentenieren.”

Ooit nog geschaatst?

„Jazeker, drie keer in de week op de kunstijsbaan in Assen. Ik hou ervan mezelf het leven zuur te maken op de baan.”


Info op sportgeschiedenis.nl. Een artikel van Jurryt van de Vooren

Rellen, bommeldingen en bedreigingen bij EK Schaatsen

Schaatssupporters zijn lief, zoals dit weekend ook op het EK schaatsen. Zelf heb ik wel eens met een hooligan on ice te maken gehad, maar voor de rest is het ok. Heel anders was het op het EK in 1971 in Heerenveen, toen kanshebber Jan Bols een verkeerde wissel had op de 5.000 meter tegen de Dag Fornaess. De Noor zei later: "Een oud vrouwtje met een paraplu kwam naar me toe en sloeg me zo op het hoofd!" Verder waren er bommeldingen, bedreigingen en relletjes. Bij het schaatsen!


Jan Bols op de 5.000 meter van 1971


Rellen op zondag

Op de tweede dag liep het uit de hand. Fornaess: "Een oud vrouwtje met een paraplu kwam naar me toe en sloeg me zo op het hoofd! Ik had geen idee wat er aan de hand was. Een oud dametje! Daarna deed het publiek er alles aan om mijn start te verstoren. De toeschouwers wilden maar niet stil worden. Dat motiveerde me echter alleen maar meer om iedereen te verslaan. Ze begonnen sinaasappelen en flessen op het ijs te gooien. Er was geschreeuw en boegeroep van 20.000 man. Ik dacht: Wat gebeurt hier?"

Hij werd er juist door gemotiveerd, zei hij later. "Ik reed mijn rondje uit en stak mijn armen omhoog. Er kwam meer boegeroep. Het was een gevecht: ik wilde niet van het publiek verliezen. Ard Schenk en Kees Verkerk reageerden wel heel aardig. Ze bleven bij me en praatten met me. Ze gingen ook met me mee naar de huldiging om me te beschermen."


Leen Pfrommer was coach van Jan Bols in 1971, die zojuist heeft gehoord dat zijn toernooi voorbij is


Bedreigde scheidsrechter

Ook de verantwoordelijke scheidsrechter Henny Roos werd bedreigd, zoals zijn zoon zei: "Nog datzelfde weekend is er een bommelding binnengekomen, dat er een bom in zijn auto zou zijn gestopt. Die is door de politie grotendeels uit elkaar gehaald. Onder politiebegeleiding is hij daarna naar het hotel gebracht. Het was heel naar." En de zondag verliep eveneens dramatisch voor Roos: "De spanning liep per minuut omhoog.

Het was niet echt leuk. Mijn vader werd letterlijk bedreigd. Die tweede dag is hij niet op het ijs geweest - de enige dag in zijn leven dat zo iets is gebeurd. Er was een enorme druk op hem door het publiek." Jan Bols zelf heeft nooit de schuld gegeven aan zijn Noorse concurrent, die uiteindelijk Europees Kampioen werd



© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl