In en om Assen





Vertrek uit kamp Schattenberg


Bronvermelding:
Gewestelijk maand-periodiekje "Drente". November 1963. Een artikel van J. D. Kalk


'Bewoner naast een gerenoveerde woning in de Molukse wijk'. Fotograaf: Otto Tatipikala (Collectie: Moluks Historisch Museum)


Een frisse eengezinswoning in een moderne stadswijk


'Mij is steeds geleerd de koffers uit te pakken en te doen alsof je voorgoed in dit leven zit. Intussen leef ik door en sta ik niet stil. Daarom: pak je koffers uit en doe alsof het voorgoed is!" Deze woorden richtte de nieuwe minister van Maatschappelijk Werk, dra. J. F. Schouwenaar-Franssen tot de Ambonezen in het woonoord 'Schattenberg' te Westerbork toen zij daar in oktober op bezoek was. Het voornaamste doel van dit bezoek was gelegen in het feit, dat de hier woonachtige Ambonezen weinig lust hebben een speciaal voor hen in de Drentse hoofdstad te creëren woonwijk te betrekken.

Het bezoek droeg een zeer openhartig karakter. Zo mochten de journalisten onder andere het gesprek bijwonen, dat de minister met de leden van de kampraad voerde. Eén van deze journalisten, de heer J. D. Kalk, redacteur van Het Vrije Volk te Assen (?), geeft in dit artikel, dat hij speciaal voor ons maandblad schreef, enkele van zijn indrukken weer.

Over een tweetal jaren zullen de 1850 Ambonezen, die nu nog in overwegend slechte behuizingen het woonoord 'Schattenberg' (het voormalige kamp 'Westerbork') bevolken naar Assen, Groningen en Drachten zijn verhuisd. Het merendeel van hen gaat naar de Drentse hoofdstad waar deze maand de eerste woningen van een complex van 170 zijn gereedgekomen. Volgend jaar zal deze grootste Ambonezenwijk van Nederland — compleet met school en kerk - geheel gereed zijn. Wie deze moderne woningen, berekend op de vaak grote Ambonese gezinnen ziet, zal tot de conclusie komen, dat ook voor hen het hutje op de Drentse hei heeft plaats gemaakt voor een frisse eengezinswoning in een moderne stadswijk.

De vergelijking gaat echter nog een stapje verder: evenmin als sommige Drenten de grond, die hun verre voorouders reeds bewerkten, vaarwel kunnen zeggen, zal deze groep Ambonezen met blijdschap naar hun zoveel gerieflijker woning vertrekken. Integendeel: in twaalf jaar tijds hebben zij een hechte gemeenschap opgebouwd, die nu uiteen dreigt te vallen en dat gaat hun zeer aan het hart. Het commissariaat Ambonezenzorg, dat ressorteert onder het ministerie van maatschappelijk werk, heeft alle begrip voor de redenering van de bewoners van 'Schattenberg' en voor hun oplossing van het probleem, die er kort gezegd op neerkomt: 'Als we moeten verhuizen -akkoord; maar laat ons dan in ieder geval bij elkaar blijven'.

In de huidige verhoudingen blijkt dit echter onmogelijk te zijn. Er is op dit moment vrijwel geen enkele gemeente meer, die een gesloten Ambonezenwijk binnen haar grenzen wil hebben - en zeker geen wijk voor driehonderd gezinnen. Assen is wat dit betreft al een heel gunstige uitzondering. Wat is in feite de reden van de trouw van deze Ambonezen aan de gemeenschap, zoals zij die in 'Schattenberg' gedurende de achterliggende jaren hebben opgebouwd? Om dit aan de weet te komen moet men gaan praten met de kampraad, bestaande uit de heren P. Saptenno (kampoudste), A. Salamur en S. Tunyluhulima. De laatste, ook onder Ambonezen beter bekend als Tuny, is niet alleen commissaris in de kampraad maar tevens lid van het hoofdbestuur van de Badan Perwakilan Rayat Maluka Selatan, een in Den Haag gevestigde organisatie, die streeft naar de verwezenlijking van het ideaal van vele Ambonezen: een vrije republiek Zuid-Molukken.


Het 'probleemgebiedenbeleid'

Ziehier de mening van het driemanschap over de op handen zijnde verhuizing: 'Wij beschouwen onszelf nog steeds als militairen, die nog niet op de definitieve plaats van bestemming zijn aangekomen. Zolang we nog niet naar het vrije Ambon terug kunnen gaan wensen wij onze eenheid in den vreemde te bewaren'. Die eenheid acht de Ambonees het beste gewaarborgd door het samenwonen in één groot woonoord. Maar is de kans, dat zij eenmaal kunnen terugkeren naar hun vrije republiek Zuid-Molukken nog wel reëel te noemen ? Dat is een onderwerp waarover men met deze Ambonezen niet moet gaan praten. Het is dit ideaal, waarvoor zij om de twee jaar (ondermeer in Assen) demonstratieve optochten organiseren en dat voor hen een axioma is.

Het is de bepaald niet eenvoudige taak van het commissariaat Ambonezenzorg om - los van dit tere probleem, waaraan Drenthe op zo bijzondere wijze deel heeft - een zodanig beleid voor de thans rond 23-500 in Nederland woonachtige Ambonezen uit te stippelen, dat zij volwaardige leden van de Nederlandse gemeenschap worden. Immers, mochten de omstandigheden in de Molukken op den duur zodanig worden, dat de Ambonezen daar hun levensgeluk toch nog zullen kunnen vinden, dan zou de verscheping nog vele jaren in beslag nemen, zo redeneert men aan Nederlandse zijde. De wijze waarop thans getracht wordt de Ambonezen in de Nederlandse (én de Drentse!) samenleving op te nemen, geschiedt overigens beslist niet willekeurig. Integendeel: ook hier is - evenals bij het 'probleemgebiedenbeleid' -sprake van regionale concentratie.

De verhuizing van de inwoners van 'Schattenberg', die te zijner tijd (desnoods met enige zachte drang) zal plaatshebben, is daar een voorbeeld van. Weliswaar kunnen straks in Assen 'slechts' 170 gezinnen (in Ambonese verhoudingen betekent dat 6 x 170 = rond 1000 personen) gehuisvest worden, doch door de stichting van woonwijken in Groningen (40 gezinnen) en Drachten (50 gezinnen) worden de twee andere groepen zoveel mogelijk in de nabijheid geplaatst. Ook- in het Westen en het Zuiden des lands zijn de Ambonezenwijken zoveel mogelijk geconcentreerd opdat de afstanden geen hinderpaal zullen vormen voor het bewaren van het onderlinge contact. Ongetwijfeld zullen de Ambonezen uit 'Schattenberg' op den duur tot de ontdekking komen, dat het leven in ruime, van vele gemakken voorziene woningen veel gerieflijker is.


"Een kijkje in het huis van een ouder echtpaar" Fotograaf: Otto Tatipikala (Collectie: Moluks Historisch Museum)


Ook aan kleine zaken wordt aandacht besteed!


Vooral voor de jeugd zal deze verandering een verbetering betekenen. Reeds nu volgen 192 kinderen uit 'Schattenberg' een voortgezette opleiding, waarbij enkelen alleen de weekends thuis komen. Doch ook de 576 scholieren, die nu de 17-klassige( !) lagere school bezoeken zullen in de steden ruimere ontplooiingskansen vinden dan in de beslotenheid van het woonoord. Rest nog de vraag wat er met het woonoord 'Schattenberg' gaat gebeuren als het straks eenmaal ontruimd zal zijn. Hoewel de plannen daaromtrent nog niet vaststaan is het gehele gebied door de provincie Drenthe reeds aangemerkt als grond met recreatieve bestemming.

De conclusie lijkt dan ook gewettigd, dat eertijds de vele barakken zullen verdwijnen. De toerist zal dan door dit prachtige natuurgebied kunnen ronddolen, wellicht onwetend van de dingen die hier gebeurden in het voormalige kamp-Westerbork en in het latere woonoord 'Schattenberg'. Misschien is dat ook nog wel het beste.. De gemeente Westerbork zal bij het bekend worden van de plannen wel een somber gezicht hebben getrokken, want het verlies van 1850 inwoners in nog geen twee jaar tijds zal een aanmerkelijke teruggang in de financiële middelen teweeg brengen. Wellicht, dat ook hier een overgangsregeling kan worden getroffen, evenals voor de Ambonezen, die straks geen vijf gulden huur per week meer zullen betalen doch twintig gulden. Die verhoging zal in vijf jaar tijds gerealiseerd worden. Het doet goed te bemerken, dat ook aan deze kleine zaken aandacht wordt besteed!






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl