In en om Assen





„Opbouw Drenthe" levert bijdrage tot aanpassing aan de industrialisatie van de Drentse samenleving


foto © Ben van Meerendonk


Een visie uit 1961

Industrialisatie, hoewel allereerst een verschijnsel van economische aard, heeft ook gevolgen voor het sociaal-culturele leven in de provincie Drenthe. Door het feit, dat een toenemend deel der bevolking het agrarisch bedrijf verlaat en zijn bestaan gaat vinden in de industrie, verandert niet alleen het arbeidsleven van de direct hierbij betrokkenen, maar ook een groot aantal andere zaken in de Drentse samenleving.

De betrokken persoon zelf staat allereerst voor de opgave zich aan te passen aan een geheel andere arbeidssituatie: van het werken in de buitenlucht naar het dagelijks verblijf in besloten ruimten, van seizoenarbeid, naar lichtere, schonere, maar veelal nauwkeurigheid vereisende' arbeid aan de machine, van de omgang met andere agrariërs volgens door de eeuwen gegroeide gebruiken tot het menselijk verkeer met medearbeiders, bazen en chefs, soms uit andere streken afkomstig, volgens nieuwe, voorlopig vreemde omgangsvormen. Door het andere werk ontstaan andere behoeften voor de besteding van de vrije tijd.

Echter ook voor HET GEZIN van de betrokkene brengt het veranderde arbeidsmilieu een asntal ingrijpende veranderingen mee. Soms betekent dit het betrekken van een andere woning Vaak een nieuw, meer naar stedelijke inzichten gebouwd huis. De inrichting en bewoning van het nieuwe huis stellen andere eisen aan huisvrouw en huisgenoten, vooral wanneer verhuizen ook nog betekent het oude dorp of de vertrouwde buurt verlaten en gaan wonen in een nieuwe woonwijk van een industriekern. De zeer gewone dingen uit het dagelijks leven van het gezin worden hierdoor beïnvloed: het wonen, het slapen, het eten en drinken, de kleding. Ploegendienst bijvoorbeeld grijpt diep in in de gewone gang van zaken in het gezin.


Industrialisatie schept nieuwe behoeften

Door de grotere welvaart en het geregelde inkomen komen er meer mogelijkheden voor de inkomstenbesteding. Er ontstaan andere behoeften. Men heeft een keuze uit verschillende mogelijkheden. Ook de opvoeding van de kinderen, de school- en beroepskeuze, zaken, die vroeger als het ware van zelf langs de lijnen van traditie en gebruik opgelost werden, stellen nu andere eisen. Vrijetijdsbesteding en vakantie vragen nu ook aandacht van het gezin. Tenslotte brengt industrialisatie grote veranderingen mee voor DE SAMENLEVING ALS GEHEEL.

In vele Drentse dorpen en steden zijn deze veranderingen reeds in het uiterlijk zichtbaar. Nieuwe woonwijken van meer stedelijk karakter ontstaan overal. De winkels breiden zich uit en worden gemoderniseerd. Zwembaden, sportterreinen komen steeds meer voor, evenals nieuwe scholen, kruisgebouwen en dorpshuizen. Ook hier ontstaan nieuwe behoeften, waaraan de oude vormen van dorps- en gemeenschapsleven niet of onvoldoende kunnen voldoen, zodat gezocht wordt naar andere mogelijkheden. Industrialisatie wekt op het gehele terrein van het sociaal-culturele leven nieuwe behoeften en vraagt nieuwe voorzieningen.

Zo zijn in de plaats van de oude vormen van onderlinge hulpverlening, zoals „burenhulp" nieuwe sociale diensten ontstaan. Maatschappelijk werk van velerlei vorm, gezinsverzorging, bejaardenzorg en bejaardenrecreatie, jeugdzorg en kinderbescherming hebben hun plaats gevonden in de Drentse samenleving. Op het gebied van de lectuurvoorziening werken de openbare leeszalen in de steden en de Provinciale Plattelandsbibliotheek over het gehele Drentse platteland. De jeugdboekenauto van laatstgenoemde organisatie is een bekende verschijning op de Drentse wegen.


Eén van de taken is de onmaatschappelijkheidsbestrijding

Zowel de gemeentelijke overheden als het provinciaal bestuur van Drenthe, evenals de organen van kerkelijk en particulier initiatief in deze provincie zijn voortdurend bezig om de sociaal-culturele situatie van Drenthe zo goed mogelijk te maken. Er worden plannen gemaakt voor talloze voorzieningen. Een doelmatig en efficiënt functioneren van alle organen en instellingen op het sociaal-culturele terrein vraagt echter coördinatie en overleg. Voor verantwoorde sociaal-culturele planning is onderzoek en deskundigheid vereist. In de Stichting Opbouw Drenthe heeft de provincie Drenthe reeds meer dan dertig jaar een orgaan van overleg en samenwerking en een instituut voor onderzoek en documentatie op deze terreinen van maatschappelijke activiteit.

Onder voorzitterschap van de Commissaris der Koningin werken in dit orgaan zowel de overheidsinstanties als de instellingen van het kerkelijk en particulier initiatief van alle levensbeschouwelijke richtingen op dit gebied samen, terwijl ook andere belangengroepen, zoals vak- en standsorganisaties, landbouw en industrie, in het algemeen bestuur vertegenwoordigd zijn. Als regel vervult het Opbouworgaan ten aanzien van de sociaal-culturele activiteiten op plaatselijk niveau een secundaire functie, in die zin, dat het adviserend, stimulerend en coördinerend optreedt en de uitvoering van het eigenlijke werk overlaat aan de daarvoor geëigende organen van overheid en kerkelijk en particulier initiatief.

Slechts in uitzonderingsgevallen en alleen, wanneer hiertoe in alle betrokken groeperingen de wens bestaat, voert Opbouw Drenthe zelf bepaalde taken uit. Zo heeft Opbouw Drenthe in de loop der jaren een eigen bijdrage kunnen leveren aan de sociaal-culturele ontwikkeling van Drenthe door zijn stimulerende, adviserende en coördinerende junctie o.a. op de volgende werkterreinen: kleuteronderwijs, jeugd- en volksontwikkelingswerk, kinderbescherming, algemeen maatschappelijk werk, bejaardenzorg, dorpshuiswerk, lectuurvoorziening, onmaatschappelijkheidsbestrijding, zwakzinnigenzorg en geestelijke volksgezondheid.


Het rust- en vakantiehuis „De Berkenhof" is van betekenis voor oververmoeide huisvrouwen

Tn verband met de industrialisatie en de daaruit voortvloeiende nieuwe behoeften zijn thans vooral van belang: de huishoudelijke voorlichting, die ondergebracht bij Opbouw Drenthe, op het gehele Drentse platteland door middel van cursussen en demonstraties de huisvrouwen advies en voorlichting geeft op alle terreinen van huishoudelijke aard. In verband met de' mogelijkheid van ziekte en oververmoeidheid van de huisvrouw, is het rust- en vakantiehuis voor huisvrouwen „De Berkenhof" te Zuidlaren van betekenis. Ook het werk der gezinsverzorging, dat in alle Drentse gemeenten uitgevoerd wordt door particuliere organen, moet hier vermeld worden. Een provinciale raad voor de gezinsverzorging, ondergebracht bij Opbouw Drenthe, treedt hier adviserend en stimulerend op.

Ten aanzien van de jeugdproblematiek kan genoemd worden het werk van het Instituut voor Jeugd-en Ontwikkelingswerk, dat hulpmiddelen ter beschikking stelt voor activiteiten op het gebied van jeugd-en volksontwikkelingswerk. Hieronder ressorteert bijvoorbeeld de kostuumcentrale. Door middel van leiderscursussen, door het geven van voorlichting en advies aan jeugd- en volksontwikkelingsorganisaties wordt het werk van deze organisaties gesteund. Het Instituut voor Jeugd- en Ontwikkelingswerk houdt zich ook bezig met de bevordering van goed opgezet vakantiespel voor kinderen in verschillende Drentse gemeenten.

Het vormingswerk voor de jeugd, werkzaam in bedrijven, werd in 1948 door Opbouw Drenthe, op verzoek van een aantal organisaties, gestart. Thans zijn in Z.O.-Drenthe en voor een deel in de gemeente Hoogeveen eigen organen van verschillende groepen uit de bevolking in staat dit werk zelf verder te verzorgen. Door dit belangrijke werk wordt met medewerking van de bedrijven getracht deze jeugd een aanvullend stuk sociaal-culturele vorming te geven.


foto © Ben van Meerendonk


De socioloog en de burgemeestersvrouw nemen het voortouw

In verband met de veranderende behoeften van de dorps- en stadssamenlevingen in Drenthe als geheel kunnen als bijdrage van Opbouw Drenthe vooral genoemd worden: de dorps- of streekzelf onderzoeken, waarbij onder leiding van een socioloog van Opbouw Drenthe een plaatselijke samenleving zich bezighoudt met sociaal onderzoek van de eigen gemeente, tekorten en behoeften vaststelt en aanbevelingen geeft, hoe hierin voorzien zou kunnen worden. In andere gemeenten, waar men dit stadium reeds voorbij is, zijn groepen aan het werk, om de, door het onderzoek geconstateerde, tekorten op te heffen en voorzieningen tot stand te brengen.

Voor dit werk, ook wel „maatschappelijk opbouwwerk" genoemd, waarbij het erom gaat het sociaal-culturele klimaat van de samenleving te verbeteren, wordt veelal de hulp ingeroepen van een van de functionarissen van Opbouw Drenthe, die in adviserende functie aan het werk deelneemt. Voor het tot stand komen van bepaalde voorzieningen in de plaatselijke samenleving zijn verder van grote betekenis de door Opbouw Drenthe in 1939 opgerichte plaatselijke Comité's voor Vrouwelijke Hulpverlening, waarin onder presidium van de burgemeestersvrouw alle vrouwenorganisaties samenwerken.

Vooral voor de recreatie voor bejaarden, de organisatie der huishoudelijke voorlichting, het uitzenden van rustbehoevende huisvrouwen en de verzorging van de collecte „Oktobermaand-Drenthe-maand" zijn deze comité's van grote betekenis, terwijl tevens het feit, dat zij een ontmoetingspunt vormen voor vrouwengroepen, die anders gescheiden naast elkaar leven, voor de plaatselijke samenleving ook niet zonder betekenis is.


Sociale problemen worden ter plaatse opgelost

Aan het tot stand komen van voorzieningen op plaatselijk niveau in de vorm van dorpshuizen en verenigingsgebouwen levert Opbouw Drenthe een bijdrage door haar Provinciale Commissie voor Buurt- en Dorpshuiswerk, waarin vele deskundigen zitting hebben en van waaruit plaatselijke initiatieven voortgeholpen worden en de overheid adviezen kan ontvangen ten aanzien van plannen, financiële opzet, etc. Voor bejaardentehuizen bestaat een soortgelijke commissie.

Op het terrein van het maatschappelijk werk werkt Opbouw Drenthe eveneens met een provinciale commissie, welke een adviserende, stimulerende en overlegfunctie vervult. In een aantal Drentse gemeenten bestaan plaatselijke commissies voor jeugdzorg en maatschappelijk werk, waarin door een samenspel van vrijwillige krachten en een maatschappelijk werkster van Opbouw Drenthe sociale problemen ter plaatse opgelost worden.

Qp velerlei wijze tracht Opbouw Drenthe aldus een bijdrage te leveren aan de, o.a. door industrialisatie veranderende, Drentse samenleving. Opbouw Drenthe wordt hiertoe in staat gesteld door subsidies van het rijk. (de ministeries van Maatschappelijk Werk en van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen), de provincie en van 33 Drentse gemeentebesturen. Daarnaast is de stichting afhankelijk van particuliere bijdragen, zowel van de Drentse bevolking in haar verschillende geledingen, als van het Drentse bedrijfsleven.


Bronvermelding:

'Het industrienummer van de Drentsche en Asser Courant'. 1961. Een artikel van Mej. J. Boer, directrice Stichting Opbouw Drenthe.






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl