In en om Assen




De Paul Krugerstraat


Foto genomen tussen 1929 en 1930 toont woningen aan de Paul Krugerstraat te Assen (collectie: Drents museum)


Door de brand heeft Assen vele uren zonder stroom gezeten

Sinds 1947 woon ik bijna onafgebroken aan de Paul Kugerstraat. Ik kwam er wonen, omdat het familiebedrijf er stond: de Mustang Rijwielfabriek. Voor mijn vader was de Paul Krugerstraat ideaal omdat hij er tegenover zijn werk kwam te wonen. Het was in die jaren direct na de oorlog al een zeer drukke straat met veel bedrijven; op de hoek van de Rolderstraat de Friesche bakker, daarnaast een slagerij waarin later kapper Jager was gevestigd, de drankenhandel van Vos, het Zaadhuis van Bulthuis, de groothandel in levensmiddelen en koloniale waren van familie Van Dijken, het latere A & O. Lucas Alkema is er zijn loodgieters bedrijf begonnen, de meelhandel van Benus en het gemeentelijke Openbaar Slachthuis met een eigen winkeltje, waar ‘vrijbankvlees’ werd verkocht. Tegenover het slachthuis de graansilo, later Stork Pompen, en weer terug richting Rolderstraat de weegbrug, het farmaceutisch fabriekje de Napro van de heer Borkent, wasserij Veldzicht en de Mustang Rijwielfabriek, waar ik uiteraard kind aan huis was.

Twee grote branden in onze straat staan in mijn geheugen gegrift. In 1948 brandde de Mustang Rijwielfabriek geheel af, maar werd snel weer herbouwd. En in 1956 trof het transformatorhuis hetzelfde lot. Dit transformatorhuis stond achter de weegbrug tussen de Napro en Stork. Door deze brand heeft Assen vele uren zonder stroom gezeten. Het transformatorhuis is later ook weer opgebouwd, maar nu op het Veemarktterrein.

Onze straat was vroeger de oostelijke begrenzing van een groter bedrijvengebied: in de Nijlandstraat was het houtbedrijf van Schoenmaker, de wasverzending van Rosing, schilder Botter, de garage van Baas en de Vries en het landbouwmechanisatiebedrijf van Scheper en Dries met zijn geweldige dorsmachines. Verder had je aan de Kloekhorststraat tankbouw Dijkstra en daarnaast een wit gebouw wat oorspronkelijk een slachthuis was. Later zat daar machinefabriek Kemper en Rinsma en daarna werd dit voorzieningsschap Cewaco. Verder had je nog de winkel van Joling, de bakkerij van Hamstra en een stalhouderij.


Foto genomen tussen 1957 en 1960 toont De bakkerswinkel van B. Bakker aan de Rolderstraat 91 (afgebroken in augustus 1963) te Assen, op de hoek met de Paul Krugerstraat. Rechts de nrs. Rolderstraat 93 t/m 99 (collectie gemeente Assen)


De Groot had een wand vol zieke lichaamsdelen

In 1917 kochten mijn grootvader en zijn broer de zogenoemde Galgenkamp en hierop stichtten zij de Mustang Rijwielfabriek.  Momenteel ben ik bezig de geschiedenis hiervan te schrijven. Al deze bedrijvigheid is verdwenen. De fabriek is gesloopt en andere bedrijven zijn verhuisd of opgeheven. De Paul Krugerstraat van nu is vooral een woonstraat. Alleen in het pand van Van Dijken zit nu nog de supermarkt: de Nieuwe Weme. Ook de meeste bewoners uit die tijd zijn verhuisd of overleden. Want zo gaat het; toen wij in 1967 na een korte onderbreking opnieuw in de straat kwamen te wonen waren wij de jongste bewoners; nu horen we bij de oudste.

Veel bewoners van de Paul Krugerstraat werkten ook in de buurt: mijn vader woonde tegenover zijn fabriek, de bedrijfsleider van Stork naast zijn bedrijf, Van Dijken naast zijn grossierderij en ook de keurmeesters van het slachthuis – Van der Bent, De Vos en De Groot – woonden in de straat. Keurmeester De Groot was tevens laborant en ik mocht graag door zijn microscoop bacillen bekijken. Hij verzamelde allerlei merkwaardige dingen, die hij in zijn werk tegenkwam. Hij had een wand vol zieke lichaamsdelen en vreselijke zweren op sterk water; het deed mij vaak denken aan Wim Sonneveld met zijn kroketten. De keurmeesters bedienden ook de weegbrug: als er een auto met doppertjes voor de Wilco moest worden gewogen stapten we soms stiekem op en van de brug en dan klopte de zaak niet meer.

Voor de jeugd was er in de straat altijd wat te beleven. Je kon voetballen op het veemarktterrein, dat toen nog grasland was. En bij het slachthuis trachtten regelmatig dieren aan hun lot te ontkomen. Er is wel eens een hele tuin omgeploegd door een dolle stier. In plaats van alle bedrijvigheid hebben we nu verpleeghuis Anholt in onze straat. En de omgeving is volgebouwd met kantoren en winkels. In 1952 verhuisen we naar de hoek van de Kloekhorststraat. Toen deze straat enkel jaren later geheel werd gesaneerd, keken wij uit ons achterraam helemaal naar de Groningerstraat. De Paul Krugerstraat is nog steeds een fijne straat om in te wonen. Het is er gezellig met veel jonge gezinnen met kinderen; de meeste vooroorlogse woningen zien er allemaal keurig uit.



De Paul Krugerstraat begin jaren '80 van de twintigste eeuw


De straat wordt bedreigd door een bestemmingsplan

Ook is er een zeer actieve buurtvereniging (Oranjestraat en omstreken) waar gelukkig ook veel jongeren lid van zijn en in het bestuur zitten. Helaas wordt de straat nu bedreigd door een bestemmingsplan, waardoor vermoedelijk een tiental woonhuizen tussen Rolderstraat en Kloekhorststraat en de Nieuwe Weme moet verdwijnen. Ze moeten plaats maken voor nieuwbouw in het kader van de herontwikkeling rond het Veemarktterrein. Wij hebben ons huis inmiddels aan de gemeente verkocht en gaan een nieuwe start maken in een prachtig rijksmonument in Veenhuizen. Ook veel andere bewoners zullen naar alle richtingen uitzwermen en dan is die goeie ouwe Paul Kugerstraat grotendeels verleden tijd



De Paul Krugerstraat anno 2010 - inclusief horizonvervuiling -


foto © Sietse Kooistra


Straatnamen in Assen

Op 23 juni 1948 startte de Provinciale Drentsche en Asser Courant met het rubriekje ‘straatnamen in Assen’. Op 19 januari 1949 kwamen zij met een beschrijving van de naamgeving van de Paul Krugerstraat:

“Bijna in iedere Nederlandse stad vindt men een Paul Krugerstraat, waaruit wel blijkt hoe populair deze president van de Zuid Afrikaanse Republiek in ons land was. En inderdaad, oom Paul, zoals hij in de volksmond genoemd werd, was hier een graag gezien figuur, want misschien ten dele als zijn oorzaak vindt in het feit dat hij de leider was van de Boerenoorlog tegen Engeland. In deze strijd toch stonden wij Nederlanders geheel aan de zijde der boeren, die immers zo nauw aan ons verwant waren. In 1900 maakte Paul Kruger een reis door Europa om behalve sympathie ook daadwerkelijk steun voor zijn werk te verkrijgen.

En juist in dat jaar kwam in onze stad een nieuwe straat gereed, namelijk de verbinding tussen de Rolderstraat langs een stroompje, de zogenaamde Nijlandsloop, naar het Noord Willemskanaal. Het waren dr. P Hiddingh en W.A. baron van der Feltz die deze weg hadden laten aanleggen ten einde daar hun aanliggende gronden als huisplaatsen te kunnen verkopen. Immers na de vestiging van het garnizoen in 1894 – 1895 nam de woningbouw hier een grote omvang aan; zo steeg het aantal huizen van 273 in 1830 naar 2278 in 1900. De nieuwe bouwgronden kon men dan ook uitstekend gebruiken en al spoedig verrezen hier de eerste woningen. In 1901 nam de gemeente de nieuwe Paul Krugerstraat in eigendom en onderhoud over”.


Bronvermelding:

Asser Historisch Tijdschrift; Een artikel van Harry de Geeter





© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl