In en om Assen





De Pelikaanstraat


Tussen 'de rieten daken'; Pelikaanstraat 35 (collectie Klaas Koops, Schipborg)


De Pelikaanstaat doorsnijdt de Vogelbuurt met zijn vijvers en gevarieerde bouw en bevolking. Van de Steendijk tot aan de Violenstraat. Midden vorige eeuw was het een rustige woonstraat met tot aan de Vredeveldseweg vrijstaande woningen. De wereld van Klaas Koops in zijn jonge jaren.


Een huis met kolenhok en kolenkachel

Het is 1955. Nadat mijn ouders zeven jaar bij opa hadden ingewoond, verhuist ons gezin van de Steendijk naar de Pelikaanstaat. Nummer 35. Tussen 'de rieten daken'. Het laatste perceel dat wordt bebouwd aan de straat. De aannemer is opa Koops. Ik ben vijf. Van dit begin herinner ik me de bezoeken aan de bouw en het vele werk dat vader Jan moest verrichten om alle stortvuil uit de tuingrond te verwijderen. Het wordt een vrijstaand huis met een eigen moestuin. Met kolenhok en kolenkachel. In de winter staan de ijsbloemen op de slaapkamerramen. Als ik in bad ga, is dat in een teil. Het is de tijd dat ik in door moeder Tiny gemaakte kleren naar school ging. De tijd vooral van spelen op straat. De Pelikaanstraat is nog geen ontsluitingsweg met asfalt.

De jongens Weeda hockeyen er zelfs. Boer Jansen rijdt er met druipend groenteafval van de Wilco, even verderop. De meisjes van kledingfabriek Gelmok aan de Tuinstraat lopen er naar de bushalte, soldaten zingen zich een weg naar de kazerne en vanuit onze voortuin kijken we naar de TT-gangers. Ik ga vaak met Salomon van Veen, de melkventer van Acmesa, mee. Geluk is nog gewoon. Alleen vechtpartijen met jongens uit het naburige 'Rode Dorp' verstoren zo nu en dan deze idylle. Sommige speelkameraadjes wonen in de straat. Anneke Overbeek is mijn eerste contact. Nummer 39. Zij heeft een poppenhuis, intrigerend voor een jongen. Met de jongens Hessels - Hessel, Henk en Jip - van nummer 25 speel ik poppenkast. Of we jakkeren met mijn zelfgemaakte kar, tot in de heggen.

Bij Wim Fokkema kom ik ook. Een hele tijd knikker ik met Hidde en Eelze Jan Ploegh, ruil met hen driestekelige stekelbaarsjes. Door de naoorlogse geboortegolf zijn er in de buurt veel kinderen van mijn leeftijd. Ik ga om met Henk Knol, Reini Thiescheffer, Joni de Vroom, Lammert Talman, Johan Middelbos, Henk Veenstra, Bé Koekoek, Jan Oostra, Alie Engberts, Ankie Vinkes, Arie Fonk, Thea van der Zee, Luuk Hogeboom, Luitje Maathuis, Luc Rengers, Henk Boer en Anne de Groot. De meesten zijn leerling van de Vermeerschool, sommigen van de Jozef Israëlsschool. Voetbalplaatjes ruil ik met Johan, Harry Streuer en Henk Knol. Vaak spelen we in het Amelterbos, bij de vijver. Of bij Valkenstijn, de oude havezate, een vervallen gebouw.


De buurt houdt op bij boer Jansen met zoon Wiebe, hoek Vredeveldseweg - Tuinstraat.

Door de jongens van 'de dorpen' wordt er stevig in huisgehouden. Wij zoeken er naar niet bestaande tunnels, rommelen met kapotte tegeltjes of griezelen bij het praalgraf van de vroegere bewoners. De vijver om de Elemaschool wordt jaarlijks geschoond door gemeentewerken. Uit de waterpest halen wij zeelten, snoeken en mossels, 's Winters is de vijver bron van ijspret. Schaatsen met alle kinderen uit de buurt en met de slee van de kant. Scholieren van de Elemaschool taaien bij dooi het ijs kapot of lopen schotsje. Soms gaat er eentje door het ijs. Buurman Walter Struthmann heeft er eens één moeten redden. Met kleren en al het water in. Eenden broeden er in de voortuinen. In alle vroegte rapen broer Jan en ik de eieren, zelfs uit het water. Voor in de cake.

In de zomer gooien we stenen naar de dikke snoeken. Als het voorjaar wordt vangen we salamanders. In de gracht rond Valkenstijn of in de oude tankgrachten in de omgeving. Emmers vol. Veel alpenwatersalamanders en kamsalamanders. Tegenwoordig zeldzaam. Of we halen nesten uit op het Balloërveld, Kampsheide en bij het 'Poepenhemeltje'. En voetballen natuurlijk. Op het grasveld aan de Vredeveldseweg. Met de broers Dijstelberge, Billy Kuiper, Eddy Smit en domineeszoon Joep van Sierenberg de Boer. De energie die ik overhad, ging naar AGV en De Zwervers. In die tijd houdt de buurt op bij boer Jansen met zoon Wiebe, hoek Vredeveldseweg - Tuinstraat. Van daar loopt een doodlopend zandpad, richting het diepje. In de houtwal langs het pad zitten hazelwormen.

Aan dat pad staan drie huizen. In het laatste woont Luitje, van wie ik eens een konijn mee kreeg. Op ongeveer die plek staat nu verzorgingshuis De Vijverhof. Ons deel van de straat kent geen overkant. Wij hebben vrij uitzicht op de tuin van de 'landbouwwinterschool'. En dus op de Sperwerstraat. De huizen van kolonel Wichers, familie Brouwer en tandtechnicus Den Hartog met onder andere zoon Paul. Aan het kruispunt met de Vredeveldseweg woont aan de overkant Poiesz met zoon Theo. Op een winterdag vindt daar een gastankontploffing plaats. Het garagedak komt naar beneden. Poiesz zit uren vast in zijn auto. De klap zorgt voor een scheur in het ijs van de vijver. Later verhuist de familie naar Sluisdennen.


Uitzicht vanaf de Pelikaanstraat op de Elmaschool. Aan de horizon de oude watertoren van Assen


Het Kerstvolleybaltournooi in het Wilco-centrum

In het deel waarmee ik minder bekend ben, tussen Vredeveldseweg en Violenstraat, wonen onder anderen politieagent Kaput, Arnold Staudt en klasgenootje Emmetje Christerus. Naast ons woont Struthmann, eigenaar van een darmslijmerij. Hij heeft drie kinderen en een dikke Mercedes. Onze buur aan de andere kant heet Topma van wie ik zijn oude aquarium kreeg. Dat het lekte mocht de pret niet drukken. De vader van Daan Huizinga, directeur van de Israëlsschool, had er eerder gewoond. Op nummer 31 woont Hilbrandie, chef bij de Drentex, met zoons Jaap en Henk. In Assen bekend van de muziekscene. Hun buur is Fokkema, familie van de sportleraar en de ijzerzaak. Daarnaast treffen we onderwijsinspecteur Weeda, Hessels, Witvoet en Overzet, de garagehouder.

Op de hoek met de Roerdompstraat zit onze tandarts Ploegh. Na de Roerdompstraat staat huis 'Jospe', bewoond door Schuurman. Vervolgens Koekoek en op de hoek Reigerstraat, de directeur van de Elemaschool Te Velde. Vanaf 'Jospe' had de straat weer een overkant. Daar wonen ondermeer Slok, Van Dijken, dansleraar De Jong en klasgenoot Cees van der Torre. Vertegenwoordiger Tipker heeft een huis naast tuinderij Seidel, hoek Steendijk. Aan de overkant bakkerij Dorgelo: 'De Pelikaan'. We kopen er snoep en later kano's en puddingbroodjes voor op weg naar school. Ook mijn vlegeljaren breng ik door in de Pelikaanstraat. Begin jaren zestig, tijd van economische groei. Veel bewoners krijgen een auto. Ook ons gezin. En een douche, centrale verwarming en tv.

Zelf krijg ik een Mustang van rijwielfabriek De Geeter en een pickup. Deze idylle kent ook een keerzijde. Door omstandigheden komt opa een aantal jaren bij ons inwonen. En door mijn gang naar de Rijks HBS lopen de contacten met de speelkameraadjes in de buurt terug. Mijn interesses voor atletiek (AAC'61) en natuurstudie (NJN) zorgen voor andere contacten. Als jongeling in de roerige sixties ga ik uit in De Schulp. Hans Ensing en Roelof Meijering maken er muziek. Muziek die niet op kon tegen de landelijke topbands op de HBS-feesten, zoals C+B. In 1966 win ik een wielerwedstrijd rond de Oosterparkvijver in het kader van 'Sportman van het jaar'. In de buurt zijn tevens de jaarlijkse wedstrijden van het Kerstvolleybaltournooi.

In de Van Voorthuysenschool en het Wilco Centrum. Vakantiewerk vind je bij de Drentex en de Wilco. Bij de Wilco wordt erop toegezien dat we niet achter de Ambonese meisjes aan zitten, 's Avonds, als er geen toezicht is, rijden we met een heftruck blikken groenten aan gort. Spetters tot aan het plafond. Als kind maak ik de aanleg van Sluisdennen mee. Meerijden met de wagens die het zand naar Baggelhuizen afvoeren. Ik heb er geen notie van dat daar NAM'ers komen wonen. Door de verdere welvaartstijging neemt de drukte in de straat met het jaar toe. Discussies over een rondweg om Assen komen op. De verkeersdruk op de Pelikaanstraat speelt daarbij een rol. Maar aan mij gaat die discussie voorbij. Ik vertrek uit het ouderlijk huis en sla de herinneringen op.


De Pelikaanstraat anno 2011


foto Sietse Kooistra


Bronvermelding:

Asser Historisch Tijdschrift; nummer 3 / september 2011. Een artikel van Klaas Koops







© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl