In en om Assen





De radiotelescopen van Westerbork


Bronvermelding:
'Op stap langs de Drentse kanalen'; Harry Wonink. ISBN: 90 6255 266 8


foto: Sietse Kooistra


Veertien enorme radiotelescopen


Voorbij de brug in de weg Hooghalen-Zwiggelte en ook nog enkele honderden meters voorbij de Oranjehoeve, die haar naam groot op de voorgevel draagt, nadert een smal bosperceel de noordelijke oever. Vanaf de kanaaldijk kan men er via een bevallige zandweg kennis mee maken. Het is een uitloper van de duizend hectare grote Boswachterij Hooghalen, waarvan de donkergroene houtopstanden langs de noordelijke horizon oprijzen. Een deel daarvan is tussen 1933 en 1942 in het kader van de werkverschaffing aangepoot op woeste heidegrond.

In deze boswachterij lag tijdens de laatste wereldoorlog het Kamp Westerbork, vanwaar veel Joodse landgenoten per trein naar de gaskamers van de Duitse concentratiekampen werden vervoerd en nooit terugkeerden. Een herinneringsteken in de vorm van hemelwaarts gebogen rails houdt de gedachten aan deze barre tijd en het wrede lot van de Joden levend. Nu rijzen daar over een afstand van drieduizend meter, in een rechte rij, veertien enorme radiotelescopen op. Daarvan verheffen de ronde parabolen die een doorsnede hebben van 25 meter, zich boven de bosschages. Sinds 1970 zijn die continu in gebruik voor het 'bespieden' van het heelal.

Ze volgen de bewegingen van de sterren in de melkweg, waarvan er zo'n 100 miljard zijn, elk even groot als onze zon. Dat volgen is mogelijk door de aanwezigheid van waterstofgaswolken die met de sterren meebewegen en die radiostraling afgeven. Als een zwak geruis wordt die door de veertien radiotelescopen in de Boswachterij Hooghalen opgevangen en op een computer weergegeven. Reeds in 1956 werd in het bosdorpje Lhee, aan de rand van de Dwingelose Heide zo'n radiotelescoop opgericht, die sindsdien ook doorlopend in gebruik is. Alle vijftien zijn eigendom van de 'Stichting Radiostraling van zon en melkweg', waarvan het hoofdgebouw bij de Dwingelose parabool staat.

Met die meting van radiogolven wordt een beeld verkregen van hoe het heelal in elkaar zit en hoe het is ontstaan. De radiostraling wordt door de komvormige reflector opgevangen en teruggekaatst op de antenne in het brandpunt. De grote parabolen zijn trouwens doorlopend in beweging. Ze blijven namelijk op één punt in het heelal gericht en draaien tegen de richting van de aardbewegingen in.


Schotels langs het Melkwegpad. (foto: Sietse Kooistra)


De radiotelescopen van Westerbork staan bij het eindpunt van een leerzame wandeling. Een enkele kilometers lange wandelroute, het zogenaamde Melkwegpad. Daarover trekt de wandelaar het zonnestelsel binnen via in het bos uitgezette banen die de planeten in het heelal beschrijven. Langs het geplaveide pad, dat ook door rolstoelbezitters kan worden gevolgd staan vitrines, maquettes en ander informatiemateriaal opgesteld die veel kennis verschaffen over hetgeen zich in de oneindige ruimte boven ons afspeelt. De terugweg is een natuurpad, dat onder andere langs het Hingstenveld leidt. Via die paden komt men ook bij het onlangs geopende herinneringscentrum, een expositieruimte, van het Kamp Westerbork.

Er is dus heel wat te beleven in de Boswachterij Hooghalen, waarin men vanaf de oever van het Oranjekanaal steeds noordwaarts wandelend over zandwegen en bospaden genoemde voorzieningen aantreft. Langs het Zondagveen en het Schattenbergven en dan doemen de reusachtige parabolen op, waar eens onze Joodse landgenoten hun trieste lot tegemoet gingen en nu natuur en techniek elkaar een hand geven






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl