In en om Assen





Het Rijksarchiefgebouw in Assen


Bronvermelding:
'100 jaar Rijksarchiefgebouw Assen 1901 - 2001'. Drents archief, Assen december 2001. Tekst: Hans van der Zeijden. Fotografie Harry Cock


'...Een pastorie die moest wijken. En een kloostergang die behouden bleef, waar eens nonnen liepen en eeuwen later een predikant zich liet vereeuwigen..."


Het Cisterciƫnzer nonnenklooster Maria in Campis

Op 23 augustus 2001 was het precies 100 jaar geleden dat het karakteristieke gebouw van het Drents Archief aan de Brink in Assen in gebruik werd genomen. De geschiedenis van de honderdjarige begint in 1895, als het Rijk het terrein van de oude hervormde pastorie aankoopt. Deze maakte deel uit van een groter gebouwencomplex, het oorspronkelijke Cisterciƫnzer nonnenklooster Maria in Campis. De oude kloostergang die in de pastorie intact was gebleven, werd in het ontwerp van het nieuwe archiefgebouw opgenomen.

In december 1897 werd de bouw van het nieuwe rijksarchiefgebouw aanbesteed. Het werk werd voor f 64.876,- gegund aan de aannemers H. Winters en H. de Vries uit Assen. Het ontwerp was van de rijksbouwmeester ir. J. van Lokhorst, die ook andere archiefgebouwen op zijn naam had staan. De eerste tegenslag kwam toen bij de afbraak van de pastorie de kloostergang instortte. De muren werden wel weer hersteld, maar slechts de buitenmuur is nu nog origineel. Een tweede tegenvaller was de opleveringsdatum. De trage aanvoer van de speciale bakstenen, de zogenaamde 'kloostermoppen', hield de bouw aanzienlijk op. Pas in 1901 konden de sleutels worden overhandigd aan rijksarchivaris J.G.C. Joosting.


"...Bouwmateriaal voor een rijksarchiefgebouw. Voor een historisch gebouw in een historische omgeving. Dorpels, treden, leuningblokjes, spuwers, duim- en grendelstenen en schoorsteenhoeken. Maar vooral 'kloostermoppen'. Lang 32, breed 16, dik 10 cm. Als bouwelement en als siersteen, in muren, bogen en pilaren..."


Het Provinciaal Museum van Oudheden

Het rijksarchief had niet de beschikking over het gehele gebouw. Het kreeg de bovenverdieping met twee archivariskamers, een 'kamer voor het publiek', een bodenkamer/ binderij en een archiefdepot van drie verdiepingen tot zijn beschikking. De benedenverdieping werd verhuurd aan het Provinciaal Museum van Oudheden. Tientallen jaren bleef deze situatie gehandhaafd, tot het museum in 1973 het gebouw verliet.

Na een ingrijpende interne verbouwing kon in 1975 de benedenverdieping door het rijksarchief in gebruik worden genomen. Het betekende een uitbreiding met vier kantoorvertrekken, een studiezaal en een koffiekamer. Het rijksarchief had inmiddels kilometers archief in beheer, waarvoor het oude archiefdepot veel te klein was geworden. Bovendien voldeed het al lang niet meer aan de moderne eisen. Plannen voor nieuwbouw werden echter in eerste instantie door het gemeentebestuur afgekeurd. In 1979 kon dan toch een begin worden gemaakt met de sloop van het archiefdepot en met de bouw van een nieuwe vleugel. Hierin kwam een moderne studiezaal, werkruimten, een bibliotheek en een ondergronds depot van twee verdiepingen, dat qua klimaatbeheersing aan de eisen van de tijd voldeed. Het ontwerp was van prof. ir. P. Tauber.


"...Ramen, passend in een archiefgebouw met middeleeuwse elementen. Hoog en laag. Binnenramen in mat spiegelglas. Buitenramen in ruw Engels glas, kelderramen in wit Frans glas van dubbele dikte. Het lood ontworpen en gezet in verschillende geometrische patronen..."


Het Geheugen van de Drentse samenleving

Ook het nieuwe archiefdepot kampte echter na verloop van tijd met een toenemend tekort aan depotruimte. Men koos tenslotte voor de best mogelijke oplossing: in 2001 werd de capaciteit van de depots uitgebreid door de vaste archiefstellingen te vervangen door verrijdbare. Anno 2001 biedt het archiefgebouw onderdak aan 22 vaste medewerkers en tientallen vrijwilligers. En aan een zeer gevarieerde collectie bronnen, waaronder 5.200 meter archieven, 12.000 kaarten, 3.500 oorkonden, 2.000 krantenleggers, meer dan 100.000 digitaal ontsloten historische foto's en ansichtkaarten, 415.000 digitale records aan genealogische gegevens en talloze michofiches in zelfbediening.

Meer dan ooit tevoren is het Drents Archief het Geheugen van de Drentse samenleving.






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl