In en om Assen




Sam Drukker



Artikel op de website: collectieharms-rolde.nl


Sam Drukker is in 1957 in Goes geboren en groeide op in Assen. Vanaf 1977 volgde hij de Academie voor Beeldende Kunsten Minerva in Groningen en had les van Matthijs Röling, Wout Muller, Ben van Voorn en Jan van Loon. Samen met o.a. Pieter Pander en Piet Sebens behoorde hij tot de getalenteerde generatie van de Noordelijke Figuratieven. Ook volgde hij de lerarenopleiding Ubbo Emmius in Groningen. Vanaf 1984 woont en werkt hij in Parijs. In 1990 begint hij met lesgeven aan de Wackers Academie in Amsterdam.

Vanaf 1992 combineert hij als professioneel kunstenaar zijn ambitie een leven afwisselend in Amsterdam en Barcelona. In 1996 vervaardigt hij op uitnodiging van de Rijksvoorlichtingendienst een portret van Koningin Beatrix. Een imposante lijst van tentoonstellingen en enkele monografieën staan op zijn naam. Er is werk van hem aangekocht door het Drents Museum Assen, Groninger Museum, Provinciaal Zeeuws Museum Goes, Joods Historisch Museum Amsterdam en het MEAM (Museo Arte Moderno) in Barcelona. Het centrale thema in het werk van Sam Drukker is de mens. De portretten zijn vaak ten voeten uit en op groot formaat geschilderd. hij heeft als één van de opmerkelijkste hedendaagse figuratieve schilders een geheel eigen en unieke stijl ontwikkeld.

Deze stijl kenmerkt zich door een afwisseling van breed en virtuoos geschilderde partijen met schetsachtige verfstreken die soms dik, soms flinterdun zijn en met vaak hele onbewerkte delen van de ondergrond. Voor de ondergrond gebruikt hij naast schilderslinnen en paneel ook oud zeildoek of oude markiezen waarbij oorspronkelijke beschadigingen of verkleuringen meedoen in de compositie en onderdeel worden van het eindresultaat. Sam Drukker is bij uitstek een schilder die altijd weer op zoek is naar noviteiten


'Vier vrouwen'. 1999 - 2002


Verhalende tekst over het schilderij 'Vier vrouwen'; Sam Drukker vertelt:


De vrouwen ken ik allemaal al zo'n twintig jaar. Ze hebben in het begin van mijn schildersloopbaan veel model voor me gestaan. Ze zijn ook vriendinnen van elkaar. Op het moment dat ik ze schilderde als groep, hadden ze allemaal minstens twee kinderen gekregen.Toen een van hen het idee opperde om nog een keer model te staan met z'n allen, had ik dat niet durven dromen. Ze hebben uiteindelijk één keer gezamenlijk model gestaan.

Vaker was door hun drukke levens niet mogelijk. Ik heb toen wel tachtig foto's gemaakt en twaalf schetsen. Met dat materiaal heb ik drie schilderijen gemaakt en een litho, die ik de vier vriendinnen als dank cadeau heb gedaan. Van de drie schilderijen heb ik zelf de mooiste en minst doorwerkte behouden. Willem Jan Otten, die een paar jaar geleden een aantal dagen bij mij in Barcelona was en in mijn atelier logeerde, vond dat dit schilderij over vruchtbaar-heid ging. Dat had ik mij niet gerealiseerd.

Wat mij interesseerde was het proces van aftakeling. De boog, die gespannen is tussen het moment van jeugd en grote schoonheid en het moment dat de grens van die schoonheid is bereikt. Dat is ook ongeveer het moment waarop de grens van vruchtbaarheid is bereikt. Het is even dramatisch als prachtig. Dit schilderij zegt ook iets over mezelf. Ik had twintig jaar geleden niet kunnen vermoeden dat ik zo'n moment zo prachtig zou vinden. Misschien willen ze het over tien jaar wel wéér doen.


'Mandje (geel)' . 2003


Verhalende tekst over het schilderij 'Mandje (geel)'; Sam Drukker vertelt:


Mijn werk is erg verhalend. Voorbeelden zijn de schilderijen met oudtestamentische verhalen als onderwerp. Maar de verhalen zijn nooit het uitgangspunt als ik ga schilderen. Het verhaal ontstaat uit het schilderij. Een voorbeeld is de schilderijenreeks met een gedeelte uit het verhaal van Mozes. Deze reeks begon met het schilderij dat nu de titel Mandje draagt.

In dit schilderij had ik alleen de bedoeling om het model te schilderen.Toen ik klaar was, vond ik dat er achter het model nog iets moest gebeuren. En ik wist dat het ultramarijn blauw moest zijn. Ik pakte een catalogus op van een tentoonstelling over het OudeTestament in de schilderkunst. Het is een prachtig boek, dat ik graag raadpleeg. Ik stuitte op het verhaal van Mozes in het biezen mandje. De schilderijen die daarover zijn gemaakt, laten altijd het moment zien waarop de prinses het mandje ontdekt. En dat zette me aan het denken.

Ik keek nog eens naar de houding en gelaatsuitdrukking van mijn model. Ik zag wanhoop, moed en vertrouwen. Ik zag de moeder van Mozes op het moment dat zij het mandje te water heeft gelaten. Een dramatisch moment en als thema stukken spannender dan het beeld van de prinses en het mandje. Het verbeeldt het vertrouwen dat de moeder van Mozes wel móest hebben, omdat niets anders haar overbleef.Toen wist ik dat het dus een ultramarijn mandje moest worden, dat nog in het schilderij ontbrak.

Natuurlijk neem ik dan een mandje zonder kindje. Anders wordt het zo letterlijk. En ik heb het mandje zó verbeeld, dat het voldoende abstract is om ook als vlek te kunnen functioneren. Zo had het schilderen van een model me bij een verhaal gebracht. Ik weet bij zo'n schilderij wat voor emotie het uitstraalt, maar ik weet de gebeurtenis nog niet. Nu ik de gebeurtenis heb gevonden, kan ik daar een tijd mee vooruit. Zo is ook Mandje (geel) in deze reeks ontstaan.

Ik noem mezelf realist, omdat ik begin bij iets wat tastbaar voor me staat. Dat is voor mij fundamenteel. Ik ben echt onthand als ik de beelden niet voor me heb. Maar ik ervaar geen tegenstelling tussen realisme en abstractie. Integendeel. Elk goed schilderij wordt bepaald door de wijze waarop abstracte eigenschappen zijn behandeld. Zit het goed in elkaar, klopt de compositie, is er een spannende beweging, ritme en hoe is met de kleurenspreiding? Dat soort zaken. Ik vind maar weinig realistische schilders interessant, juist omdat ze de abstracte kwaliteiten missen.


'Letizia'. 2001


Vriendschap; een artikel van Sim Visser


De nu volgende teksten ontstonden in drie gesprekken die ik in het voorjaar en de zomer van 2003 met Sam voerde in zijn atelier in de Amsterdamse Kinkerbuurt. Sam benaderde me eerder dat jaar met het verzoek om zijn werk 'te openbaren'. Toen ik in de loop van de gesprekken een keer opperde dat ik geen neutrale kijker was, antwoordde Sam: 'Dat is ook de reden dat je hier zit. In oorsprong zou ik zelf mijn verhaal schrijven. Maar ik durfde het niet aan dat te regisseren.

Dan is het fijn dat iemand van binnenuit kan schrijven. Iemand die mijn werk kent, met wie ik de start van mijn kunstloopbaan heb gedeeld en die de principes en de hartstocht van het schilderen begrijpt. Er zijn weinig mensen die goed kunnen luisteren.' In deze publicatie is Sam degene die aan het woord is. Hij licht zijn schilderkunst toe aan de hand van kernstukken in de collectie en een aantal thema's die hem na aan het hart liggen. Aan mij de taak om hem met open vragen uit de tent te lokken en niet te snel tevreden te zijn met zijn antwoorden.

Sam is een makkelijke prater. In hoog tempo worden technische verhandelingen afgewisseld met anekdotes en uitstapjes in de kunstgeschiedenis. Maar wanneer ik dichter naderde tot de betekenis van zijn schilderijen, merkte ik bij hem de neiging om zich in neutraliteit te hullen, dan wel met een grap de aandacht te verplaatsen. Zijn boodschap was dan zoiets als: 'Ik ben de schilder die zijn techniek goed benut. De betekenis die anderen aan mijn werk hechten is voor hun eigen rekening.' Mensen zijn het vrijwel exclusieve onderwerp in het werk van Sam. In zijn neutrale uitleg heet het eerst: 'Ik ben geïnteresseerd in de mens, in een bepaalde psyche.'

In de teksten van deze publicatie gaat hij verder en geeft hij veel meer achtergronden van zijn fascinatie voor mensen. Dat zijn schilderijen zo veel kunnen oproepen - 'de mens en zijn lijden' heette het in een recente uitnodiging - heeft alles te maken met de bereidheid van zijn modellen om veel te geven. En dat heeft weer alles te maken met de persoonlijkheid van Sam. In de loop van de gesprekken viel mij steeds meer op hoe sterk vriendschap en betrokkenheid een grote rol spelen in zijn schilderkunst. Leven en schilderen zijn bij Sam innig met elkaar verbonden en niet van elkaar te scheiden.

In de bandopname van het gesprek over het schilderij Vier vrouwen hoor ik mijzelf concluderen: 'Het is ook een intiem schilderij over vriendschap en kameraadschap. Het gaat verder dan de verhouding man-vrouw. Je ziet het ook in de manier van poseren. Die ver-schilt van je modellen in ander werk. Hier gaat het minder om dat spannende, vaak erotisch geladen moment, maar vooral om het persoonlijke en het vertrouwde.' De ruim tien uur die we met elkaar spraken, zittend op keukenstoeltjes en omringd door schilderijen en tekeningen, vlogen om. Ik zat daar om het werk van Sam te openbaren.

Maar de gesprekken vormden ook een openbaring voor mij. Ik werd geraakt door de passie waarmee Sam over zijn werk sprak. En ik raakte er ook van in de war. Nog dagen erna verlangde ik ernaar om mijn baan op te zeggen en het sluimerende kunstenaarsvlammetje weer aan te blazen. Maar dat hoef ik niet te doen. Het erkennen van het verlangen vind ik al belangrijk genoeg.


Bronvermelding Verhalende teksten en Vriendschap:

'Sam Drukker, verzameld werk. Uitgave Rabobank Assen in samenwerking met het Drents Museum in Assen. ISBN 90-9017865-1.


'Aards Paradijs', 1997 olieverf op doek, 110 x 180 cm


Een artikel van Jan Jaap Heij d.d. september 1999


In het spectrum van de hedendaagse figuratieve kunst, die momenteel in Nederland een grote bloei doormaakt, zijn in grote lijnen twee polen te onderscheiden. De ene pool wordt gevormd door het werk van de schilders die proberen hun handschrift zo ondergeschikt mogelijk te maken aan de voorstelling en die ernaar streven een grote werkelijkheidsillusie te verkrijgen. Hun schilderijen zijn als het ware 'vensters' op een buitenwereld, die soms grotendeels overeenkomen met de objectieve realiteit van het hier en nu, maar vaak een geheel eigen wereld zijn die geheel of grotendeels gevormd zijn door de fantasie.

De andere pool is die van de schilders van de losgezogen toets, zoals Diederik Kraaijpoel ze heeft genoemd. Voor hen heeft de verf een zelfstandige waarde en zij laten graag zien dat een schilderij juist geen venster op een, of de werkelijkheid is, maar een afzonderlijk, autonoom object, dat bestaat uit een ondergrond waarop verf is aangebracht. Tot deze tweede pool kan Sam Drukker gerekend worden. Karakteristiek in zijn werk is het meespelen van de ondergrond, waarvan grote delen vaak onbeschilderd zijn gelaten. Die ondergrond is vaak een gevonden stuk materiaal, dat door Drukker wordt gerecycled: een gebruikte lap zeildoek of jute, met naden, vieze vlekken en soms nog met oude opschriften, of een oud paneel of het deksel van een kist.

Die ondergrond is daardoor niet neutraal, maar maakt deel uit van de compositie, en bepaalt mede hoe de voorstelling er uit gaat zien. De voorstelling is met brede vegen in een meestal beperkt kleurengamma aangebracht. Drukkers onderwerpen zijn voornamelijk menselijke figuren, vaak vrouwelijke naakten, die hij vanuit allerlei perspectieven weergeeft. Daarbij valt het op dat hij zelden het zich gemakkelijk maakt; hij lijkt een voorkeur te hebben voor moeilijke houdingen die een grote anatomische kennis vereisen. De virtuositeit waarmee hij het menselijk lichaam weergeeft met steeds weer anders perspectief doet denken aan het werk van de grote meesters uit de hoog-renaissance en de barok, die ook graag lieten blijken dat geen enkele technische opgave hen voor onoverkomelijke problemen stelde.


'Zwangere vrouw', 1998 olieverf op doek, 100 x 70 cm


Toch is bij Drukker de technische virtuositeit nooit onnatuurlijk nadrukkelijk. Je kunt zien dat hij altijd de controle houdt, dat hij zich niet laat meeslepen door de vele mogelijkheden die materiaal en techniek hem bieden, maar dat hij zich steeds voor ogen houdt waar hij naar toe wil en daarbij duidelijke keuzes maakt. Zijn werk laat zien dat kunst wel degelijk iets met 'kunnen' te maken heeft, dat een schilderij pas de moeite waard wordt wanneer het niet alleen is gebaseerd op een goed doordacht concept, maar ook de uitvoering van een technisch hoog niveau is. Wat Drukker aan de orde stelt, is de verhouding van kunst en werkelijkheid. En zo hoort dat mijns inziens toch ook eigenlijk. Kunst is er niet alleen voor de kunstenaars zelf en de kleine coterie om hen heen.

Kunst is, of zou dat tenminste behoren te zijn, voor iedereen die er kennis van wil nemen. Een beetje moeite mag de beschouwer er best voor doen, maar die beschouwer mag dan van de kunstenaar verwachten dat hij ook enige moeite doet om het publiek te bereiken en zaken aan de orde stelt die ook voor niet-kunstenaars interessant is. Drukker doet dat in hoge mate; echter niet omdat hij zo graag wil behagen, maar omdat zijn instelling nu eenmaal zo is. Daarom maakt zijn werk ook absoluut geen modieuze indruk, maar heeft het een tijdloze kwaliteit die ongetwijfeld nog heel lang velen zal blijven boeien.


Bronvermelding:

'Sam Drukker, dames en heren! Schilderijen, tekeningen en grafiek. 1999 Uitgeverij Waanders b.v., Zwolle / Drents Museum, Assen. ISBN 90-400-9369 5


Bezoek hier de website van Sam Drukker





© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl