In en om Assen





Het Stroetenveld


Het beekdalreservaat Stroeten nabij Zweeloo is een van de meest aantrekkelijke landschapsparels in het bezit van Stichting Drentse Landschap. Al vanaf 1969 wordt getracht dit kleinschalige landschap te verwerven en van een goede inrichting te voorzien.

Met de verwerving en de inrichting van het Stroetenveld is het herstel van dit oude cultuurlandschap vrijwel afgerond.


Stroetenveld mei 2009. Foto Bertil Zoer.


Graven uit de periode van 400 tot 800 na Christus

Het is geen wonder dat er rond het Stroetenveld al vanaf de midden-steentijd mensen wonen. In heel Drenthe vinden we esdorpen zoals Zweeloo die gelegen zijn op hoge plaatsen in het landschap. Vaak lagen ze niet ver af van een heldere, stromende beek, zoals de Westerstroom was. Deze esdorpen werden ook omgeven door golvende essen. Ook bij Zweeloo zie je dat nog goed. Op de Zuides tegenover het kerkje werd in 1952 een rijengrafveld gevonden met meer dan honderd graven uit de periode van 400 tot 800 na Christus. De tijd vlak voor het christendom hier haar intrede deed.

In één van de graven lag een vrouw begraven, vergezeld van uitzonderlijk rijke grafgiften. Niet verwonderlijk wordt zij nu als de 'Prinses van Zweeloo' herinnerd. De prachtige romaanse kerk van Zweeloo werd halverwege de 13e eeuw op de resten van een waarschijnlijk 12e eeuwse houten voorganger gebouwd. De geschiedenis leeft dus volop in dit landschap. Ook in letterlijke zin, omdat het beekje in de Stroeten al in 1534 als grens tussen de boermarken van Zweeloo en Benneveld werd vermeld.


Het landschap

Zo'n 150 jaar geleden lagen Zweeloo, het beekdal van de Aalder- en Westerstroom en haar welvende essen, als een eiland in een immens en soms troosteloos heideveld. Na de verdeling van de marken werd de heide geleidelijk ontgonnen tot er rond de dertiger jaren van de vorige eeuw vrijwel niets meer van over was. Tussen 1850 en 1900 werden de groenlanden in de Stroeten ontgonnen. Een stroet is een vochtige slenk in de heide waarlangs water oppervlakkig afstroomt. Het vormt meestal de bovenloop van een beekje en was vanwege de relatieve vruchtbaarheid veelal het eerste stukje in de heide dat tot cultuurgrond ontgonnen werd.

Het streefbeeld van Het Drentse Landschap voor het landschap in de Stroeten is gebaseerd op de landschappelijke situatie rond 1900. Behoud en ontwikkeling van het beekdalletje van de Stroeten met haar talloze landschapselementen, de essen, de zandwegen maar ook het deels schrale flankgebied van het oostelijk gelegen Stroetenveld erlangs vormt ons doel. Juist vanaf de flank van het Stroetenveld stroomt water naar het beekdalletje. Dit deelgebied vormt dan ook een essentieel onderdeel van ons streefbeeld.


De verwerving

Het behoud van de Stroeten is vooral te danken aan de vroegere burgemeester van Zweeloo, de heer Hugo Greebe. In de jaren zestig was hij tevens bestuurslid van Het Drentse Landschap. Hij was zeer bezorgd over de prachtige orchideeën in de Stroeten die mogelijk door de zegeningen van de moderne landbouw zouden verdwijnen. In die tijd was de aanwezigheid van orchideeën overigens geen enkele reden om een gebied als natuurreservaat aan te wijzen. Ze kwamen immers nog overal voor. Door zijn aandringen werden uiteindelijk in 1969 de eerste 5 hectaren verworven. Gevolgd door vele andere. Pas met de verwerving van bijna 30 ha in het Stroetenveld in 2004, kon het reservaat afgerond worden.


Orchideeënweelde

In een paar perceeltjes groeide toentertijd een weelde aan Brede orchis en Rietorchis. Hoewel een op verschraling gericht beheer van maaien en afvoeren en het dempen van sloten om de boel te vernatten, consequent werd toegepast, bleven de orchideeën in aantal afnemen. Pas na uitgebreid hydrologisch onderzoek omstreeks 1990 kwam de aap uit de mouw.


Foto rechts: Gevlekte orchidee (Dactylorhiza maculata)


Het hele gebied rond de orchideeënweide werd zo sterk door sloten gedraineerd en was zo belast met meststoffen vanuit de landbouw dat de groeiomstandigheden voor de orchideeën voortdurend verslechterden. In samenspraak met de Provincie Drenthe en met dank aan de landinrichtingscommissie van de Ruilverkaveling Mars- en Westerstroom werd er, na veel heen en weer gepraat, besloten om het hele oostelijke inzijggebied genaamd het Stroetenveld te verwerven. Dit zou tot heischraal natuurgebied worden omgevormd. Ook kon in 2007 met steun van de ruilverkaveling de beek weer meanderend gemaakt worden. Door een drempel in de beek te maken vlakbij de weg van Zweeloo naar Benneveld, werd het dal ook sterk vernat


Nieuwe inrichting

De inzet voor het Stroetenveld was om het weer een functie te geven als schraal en open inzijggebied voor het beekdal. En wel met name om de kwel naar de orchideeënweide te versterken. Die kwel vormt namelijk de bestaansbasis voor deze prachtige planten. De resultaten van grondboringen en hoogtemetingen deden besluiten om een drietal vroeger geëgaliseerde laagten weer te ontgraven. De uitkomende grond werd deels op bestaande dekzandkoppen opgebracht en met schraal zand afgedekt. Alle watergangen in het Stroetenveld daarnaast zijn gedempt. Het meest zuidelijke gebied werd, na het opbrengen van de rijkste delen van de afgegraven bouwvoor, bebost.

De voorwaarde van een gesloten grondbalans maakte die ingreep noodzakelijk. In totaal is ca 20.000 m3 grond verzet. Het bos meet zo'n 3,3 ha met soorten als Eik, Berk, Grove den, Linde, Europese vogelkers, Beuk, Grauwe wilg, Meidoorn, Sleedoorn en Lijsterbes. Het plan werd opgesteld door Arcadis en na aanbesteding uitgevoerd door aannemersbedrijf Hoornstra BV uit Nieuw-Buinen. Het project kwam tot stand met inrichtingsmiddelen uit de Provinciale Subsidieregeling Natuur. Door extra subsidie vanuit het Prins Bernhard Cultuurfonds en wel specifiek via het Röpcke-Wynia Fonds, konden een aantal extra inrichtingsingrepen worden gerealiseerd die niet via de reguliere subsidies gefinancierd konden worden. Ons past veel dank hiervoor.


Flora en fauna

De Stroeten is een juweel van een Drents cultuurlandschap.Veel soorten planten en dieren zijn gebonden aan een extensief beheer zoals boeren dat al eeuwen uitvoerden. In de beek vinden we nog steeds kwelindicatoren zoals Waterviolier en Holpijp naast bijvoorbeeld Waterranonkel. In 1998 werd zelfs de Drijvende waterweegbree gevonden door vrijwilligers van de KNNV Zuidoost Drenthe. Vroeger een algemene soort die nu zeer sterk achteruit is gegaan en alleen nog wordt gevonden in zwakstromende schone wateren.

Weidebeekjuffer (foto Danny Daelemans)


In de vochtige graslanden waar in het verleden nog op grote schaal het oranjerode ijzeroer werd gewonnen als typisch Drentse vorm van ertswinning, vinden we een keur van prachtige planten. Naast genoemde orchissen ook Dotterbloem, Sterzegge, Echte koekoeksbloem, Biezeknoppen, Kale jonker, Kruipend zenegroen, Valeriaan en Snavelzegge. Maar liefst 10 soorten libellen bevinden zich in het gebied. Met de meest exotische namen zoals Blauwe breed-scheenjuffer, Grote roodoogjuffer, Azuurjuffer,Vuurjuffer, Lantaarntje, Platbuik,Viervlek, Glassnijder, Zwarte- en Steenrode heidelibel. Prachtig! Voor zangvogels is het landschap een klein paradijs. Grasmussen,Tuinfluiters, Boompiepers vertoeven er graag maar ook een Rode Lijst soort als Geelgors komt er in grote aantallen voor.

Na 40 jaar onverdroten inzet is Stichting Het Drentse Landschap er met steun van velen in geslaagd het kleinschalige beekdallandschap van de Stroeten geheel te herstellen en adequaat in te richten. De Stroeten zijn daarmee klaar voor een flitsende toekomst


Wandelroute 30

van Het Drentse Landschap gaat door de Stroeten. U kunt de route gratis downloaden door op deze link te klikken


Bronvermelding:

'Het Drentse Landschap'. Juni. 2011, nummer 70. Een artikel van Eric van der Bilt, directeur/bestuurder van Hel Drentse Landschap.






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl