In en om Assen



Turf, Jenever en Achterdocht



1980 Schoonebeek Aikes Tallenhuis, optreden TJA (©TJA)


Info op streektaalzang.nl


Turf, Jenever en Achterdocht zijn typisch Drentse attributen.
Het is ook de naam van een Drentse popgroep. De zevenmansformatie startte in december 1979 in de jeugdsoos Goeroe in Schoonebeek. Het eerste openbare optreden vond drie maanden later plaats in het Aikes Tallenhuis in dezelfde plaats. De groep werd als vereniging opgericht en bracht maatschappijkritische teksten op elektrisch versterkte muziek in het Drents.

De Drentstalige band was niet alleen actief op het podium maar verrichtte ook buiten de concertzalen zendingswerk ten behoeve van de Drentstalige zaak. In brieven aan gemeenteraden werd het praten in het Drents bepleit. Bij de Commissaris van de Koningin werd de afschaffing van het officiële Drentse volkslied gevraagd. TJA zorgde overigens gelijktijdig voor een modern alternatief.

De band trad enkele keren op voor de KRO-radio en was regelmatig te horen in het programma van de de TT-nacht in Assen. Leden van het eerste uur waren Klaas Brouwer (dwarsfluit en zang, 1950), Paul Compagne (gitaar, 1953), Henk Visscher (gitaar), Maarten Hemmes (basgitaar), Cor Doevendans (accordeon, 1954), Dick Blancke (zang) en Harry Pol (drums en akoestische gitaar, 1951).
Later speelden Egbert Hoving (basgitaar), Guilad van Zuilekom (drums), Anneke Frankenberg (bas), Martin Lambers (toetsen, 1954) en Annet Compagne (zang) mee.

Het voorprogramma van de Drentstalige band werd veelal verzorgd door de groep $iegfriet. Dit was (een deel van) dezelfde band TJA, maar dan Engelstalig.
In 1986 vonden de bandleden dat de emancipatie van het Drents ver genoeg was gevorderd. Turf Jenever Achterdocht veranderde haar naam in Tranen uit Moskow en schakelde geheel over op Engelstalige pop. Nog later ging de band Basta heten.
Dick Blancke (Schoonebeek, 1952) begon na zijn periode bij TJA in het Drents te schrijven en werd later o.a. redacteur bij Radio Drenthe. Voordat hij naar Frankrijk vertrok, maakte Blancke met Harry de Geeter nog een cd.


1982 Coevorden Paralaxis, optreden TJA (©TJA)


Artikel van Bouwe van Norden in het Nieuwsblad van het noorden;  12 september 1984


Popgroep Turf, Jenever, Achterdocht zingt al vijf jaar in dialect 'Niemand heeft de illusie beroemd te worden'

Wij zijn een schoolvoorbeeld van een amateurband. Onze leden streven niet naar een carriëre in de popmuziek. Niemand heeft de illusie beroemd te worden met deze band," zegt Klaas Brouwer (33) uit Groningen, lid van de Vereniging Turf Jenever Achterdocht, ook kortweg TJA genoemd. Volgens hem is dat eigenlijk het enige dat in het vijfjarige bestaan van deze in Drents dialect zingende groep niet is veranderd en mede de reden dat TJA nog steeds floreert. Veel ambitieuze popgroepen, zo stelt Brouwer, verdwijnen al binnen een jaar weer teleurgesteld van het toneel.

Fans kunnen zich er zaterdag zelf' van overtuigen dat TJA ' nog springlevend is tijdens een lustrumconcert in Aike's Tallenhuis in Schoonebeek. Daar gaf de band vijf jaar geleden ook haar eerste optreden. Het is de bedoeling een overzicht te geven van de muzikale ontwikkeling van de groep. Een doorsnede van het werk dat TJA door de jaren heen gespeeld heeft wordt ten gehore gebracht, waaronder ook een fiks aantal nieuwe nummers.

Om het reunieconcert - dat zoals gebruikelijk omlijst wordt door theaterelementen en lichteffecten - te laten klinken als een klok is er het afgelopen weekeinde volgens Klaas Brouwer koortsachtig geoefend. „Vijf jaar is een magisch getal. Het biedt ons de gelegenheid om eens terug te blikken," zegt hij. Vast staat al dat de oud-leden Egbert Hoving (bas), Cor Doevendans (accordeon) en Dick Blancke (zang) het podium zullen bestijgen.


1982 Nordhorn, optreden TJA. (©TJA)


Ontstaan

TJA ontstond in 1979. In maart gingen toen de repetities van start, waarna in 1980 het eerste optreden volgde. De inmiddels vertrokken Dick Blancke en Cor Doevendans schreven de teksten. „Wij wilden iets moderns doen in ons eigen dialect, het Drents. Dat bleek bovendien heel pragmatisch. Wij kregen als enige Drentstalige groep enorm veel publiciteit," aldus Brouwer, een van de leden van het eerste uur die nog steeds zitting hebben in TJA.

„Wij bint een verieniging van jongs die graog muziek maokt. Veur zich zölm. En die muziek wilt wij ok graog an ander volk laoten heuren. Wij wilt d'r ok veur zorgen dat het Drents, oeze eigen taol, ok in het hedendaogse lied gebruukt kan wödden. En wij wilt zingen over dingen die Drenthe angaot." verklaarde het gezelschap bij de start.
Aanvankelijk gebeurde dat met muziek die sterk beinvloed bleek door folk en symfonische popmuziek. Tevens zette TJA zich af tegen oubolligheid.

Zo maakte het een kritisch Drents volkslied waarin vervuiling van de Olde Lantschap en de omvangrijke toeristenindustrie op de korrel werden genomen en stuurde de groep brieven aan de 34 Drentse gemeenteraden om het gebruik van dialect in de raadszaal te bevorderen. De groep vocht voor het behoud van het Drents eigene en schudde de mensen wakker.
De laatste tijd is de politieke boodschap wat minder belangrijk geworden en heeft de muziek wat meer nadruk gekregen.

Tal van invloeden uit de hedendaagse popmuziek zijn nu in het werk van TJA terug te vinden, dat Klaas Brouwer karakteriseert als 'eigenzinnig en eigentijds' en volgens sommige mensen 'eigenwijs'. Hij bevestigt dat er in bepaalde kringen kritiek is op de 'hechtheid' van de muziek van de groep, die sommigen te rommelig is. Omdat te verbeteren zou er volgens hem echter twee keer per week gerepeteerd moeten worden in plaats van eens per twee weken. ,,En dat willen wij nu juist niet. Het moet een beetje leuk blijven," aldus Klaas Brouwer.

Voor de optredens van TJA is een redelijke belangstelling. Zo'n 15 keer per jaar treedt de band gemiddeld op. Dat wordt voldoende gevonden. Wel moet de groep zich het vuur uit de sloffen lopen om optredens te krijgen, hoewel door de verenigings-constructie goedkoop kan worden gewerkt.
Voor optredens wordt een vergoeding in de verenigingskas gestort, waardoor onder meer jeugdsociëteiten ontlast worden van de verplichting sociale lasten te betalen. De bandleden verdienen er niets mee, maar storten maandelijks zelfs 20 gulden contributie in de verenigingskas.


1983 Assen TT Nacht, optreden TJA (©TJA)


Verjonging

De vereniging telt 10 leden in leeftijd variërend van 17 tot 36, jaar. „De verjonging treedt al in. Wij hopen dat de band over vijf jaar nog steeds bestaat maar dan wellicht met andere leden," zegt Klaas Brouwer.
Op het ogenblik hebben de leden van het eerste uur Klaas Brouwer (blaasinstrumenten), Paul Compagne -(gitarist/componist), enk Visscher (gitaar) en Cor van de Kraan (techniek) zitting in de groep.

De overige TJA-leden zijn Guilad van Zuilekom (drums), Anneke Frankenberg (bas), Martin Lambers (toetsen), Jan Vrielink (manager), Hilde van de Kraan (licht) en Annet Compagne (zang).
Dezelfde mensen - minus twee - vormen samen ook de Engelstalige popgroep Siegfriet, die in het TJA voorprogramma speelt om zo een avondvullend programma te kunnen verzorgen.

TJA heeft plannen een langspeelplaat uit te brengen. Daarvoor is echter subsidie nodig. Tot dusver staat er alleen een nummer op de LP Rock Temple volume one, terwijl TJA op 25 september de studio ingaat om een nummer op te nemen voor de langspeelplaat die het Asser popcollectief POPAS in december uitbrengt.


Artikel van Martin Groenewold in het Dagblad van het Noorden; 15 oktober 2004


Té eigenzinnig voor een doorbraak. Turf Jenever Achterdocht viert 25-jarig bestaan met archiefbox, cd en single

Turf Jenever Achterdocht (TJA) effende eind jaren zeventig het pad voor de Drentstalige popmuziek. De bandleden kwamen uit Schoonebeek en omstreken. Een kwart eeuw na dato bestaat de vereniging nog steeds. Dat wordt gevierd met een elfdelige archief-box, een cd met Engelstalig repertoire én de eerste single uit het bestaan van TJA.

Maandenlang zat muzikant Klaas Brouwer avond aan avond opgesloten in zijn kantoor. Zo'n zestig cassettebandjes luisterde hij af, dozen vol foto's en krantenknipsels spitte hij door. De oude band- en videorecorders draaiden overuren. Met een overweldigend resultaat: de gedigitaliseerde geschiedenis van de Drentse groep Turf Jenever Achterdocht telt niet minder dan elf cd's.
"Het is een compleet eigen productie", zegt Brouwer, terwijl hij de witte kartonnen box omhoog houdt.

"Twee cd's zijn echt bedoeld om naar te luisteren, de overige schijfjes moet je zien als archief. Er staan zo'n 140 verschillende liedjes op, vaak ook nog in uiteenlopende arrangementen. Daarnaast heb ik achthonderd foto's en vijftienhonderd krantenknipsels, liedteksten, brieven en folders gescand. De Stichting Drentse Taol en het Drents Archief hebben al belangstelling getoond."
Turf Jenever Achterdocht heeft een belangrijke rol gespeeld in de ontwikkeling van de noordelijke streektaalmuziek.


1983 Coevorden Paralaxis, optreden TJA (©TJA)


De groep ontstond in 1979 in het jongerencentrum van Schoonebeek en trad op 23 februari 1980 voor het eerst op in het Aikes Tallenhuis in het dorp. Brouwer: "Toen we begonnen was Normaal de enige streektaalband. Mede omdat we nogal eigenzinnig waren in onze onderwerpskeuze, kregen we aanvankelijk veel publiciteit. Ook landelijk; we hebben heel wat radioprogramma's afgelopen."
Toch kwam het nooit tot een doorbraak. "Daarvoor waren we weer te eigenzinnig", meent multi-instrumentalist Brouwer, die zijn carrière begon als dwarsfluitist en zanger: "Streektaalmuziek was destijds commercieel nauwelijks interessant en zeker niet met de politiek geladen teksten die wij schreven. De platenmaatschappijèn stonden dus niet in, de rij. Eigen beheer was ook geen optie, want dat was veel te duur voor de armlastige studenten die we toen waren."

Niet alleen muzikaal was TJA een buitenbeentje, eigenlijk gold dat voor de hele manier van werken. "Vanaf de oprichting zijn we een vereniging. Vroeger betaalden we twintig gulden contributie per maand, tegenwoordig is dat tien euro. Van dat geld hebben we altijd onze geluids- en lichtinstallaties, decors en dergelijke bekostigd. Op papier heeft de vereniging twee doelstellingen: het bevorderen van het Drents in moderne cultuuruitingen en het scheppen van de randvoorwaarden waardoor wij muziek kunnen maken."

De nadruk ligtal jaren op het laatste punt. "In 1986 zijn we overgestapt op het Nederlands en daarna zelfs op Engelstalig repertoire", zegt Brouwer. "Onze muziek werd tegelijkertijd steeds vreemder. De jonge Zappa, Captain Beefheart en Talking Heads werden onze belangrijkste voorbeelden."
Aansluitend schakelde de groep, die zo'n twintig bandleden versleet, over op covers. 'We hebben gewoon altijd gedaan wat we leuk vonden. Na een jaar of vijf, zes moest er weer iets nieuws gebeuren. We zijn ook regelmatig, van naam gewisseld, maar altijd vormde de vereniging Turf Jenever Achterdocht de basis."

Het eigen werk is enkele jaren geleden in ere hersteld. Onder de naam Basta verscheen onlangs de cd Departure Lounge. Deze maand volgde de single In De Kroeg, nota bene de debuutsingle van TJA. "Het is een Drentstalig liedje dat nooit in ons programma heeft gezeten, maar al vanaf de begintijd bij de kern van de band hoort. We zongen het 35 jaar geleden al, als we vanuit de kroeg op weg naar huis waren."


1988 Assen Ngoma, optreden Tranen uit Moskow (©TJA)


Bestellen TJA-archiefbox

Een gecomprimeerde publieksversie van de TJA-archiefbox, de cd 'Departure Lounge' en de single 'In De Kroeg' zijn te bestellen per telefoon (050-5268385).


Discografie:


MC samen met anderen: "Provinciepop, Melkweg Amsterdam" (1983)

LP's samen met anderen: "Rocktempel" (KRO / Stichting Popmuziek, 1983) "Popas" (Popcollectief Popas, 1984)

CD-single: "In de kroeg" (Eigen uitgave CLD 27-10 54-04, 2004)

CD: "T.J.A. terug ... in de box" (Eigen uitgave, 2003)


Met dank aan Klaas Brouwer voor het ter beschikking stellen van het fotomateriaal


Naar boven



© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl