In en om Assen





De zwanenzang van Vredeveld


Bronvermelding:
Scriptie van Sander Schimmel; Assen 1 april 1977


De zijkant van het huis Vredeveld op een foto uit 1957. Het huis was toen al jarenlang verwaarloosd (collectie: monumentenzorg)


Het landgoed raakte steeds meer in verval

Na het overlijden van Jean Krans heeft Vredeveld jarenlang onbenut gestaan. Wel werden door de familie Krans de belangrijkste en meest waardevolle meubelstukken, zoals de schildersezel van Jean, schilderijen van hem en Louis, enige voorwerpen die voor het vervaardigen van stillevens waren gebruikt, wat meubelstukken, etc. in veiligheid gebracht, maar verder raakte het landgoed steeds meer in verval.


Het armbestuur heeft zich niet aan de bepalingen gehouden

Wel hebben er tijdens de oorlog nog enige gezinnen gewoond en na de oorlog de in het bijvoegsel als vriendelijk maar nonchalant omschreven familie Bos, door wie de woning geheel werd uitgeleefd. Dan echter is het landgoed dusdanig verwaarloosd, dat het katholiek armbestuur verweten kan worden zich niet aan de bepalingen uit het testament van van Valkenstijn te hebben gehouden, waarvan immers bepaald wordt dat de eigenaar het in goede staat dient te laten verkeren. Zelfs had de gemeente in het begin van de dertiger jaren al toestemming voor afbraak gegeven, doch gelukkig werd op tijd ontdekt dat dit geheel in strijd met het testament zou zijn.

Voor de oorlog hadden er tussen armbestuur en de architecten Göbel en J. Boelens Kzn. Al besprekingen over restauratie plaats gevonden, maar volgens het bestuur waren de hieraan verbonden kosten te hoog. In 1943 maakt Boelens dan een eenvoudig restauratieplan, dat o.a. wederopbouw van de beide vleugels als schuur- en garageruimte behelsde. Waarschijnlijk i.v.m. de oorlogsomstandigheden gaat het plan niet door. Ook vinden er tijdens de oorlog besprekingen plaats met de gemeente over een eventuele subsidie, maar de gemeente beschikt niet over het benodigde geld.


De stoelendans om het bezit

In januari 1948 worden er weer met de gemeente onderhandelingen gevoerd. Zij stelt voor, de restauratie van het pand en de inrichting ervan tot jeugdherberg te bekostigen, als zij in ruil daarvoor het gebouw en de eromheen liggende grond kosteloos gedurende dertig jaar in bruikleen mag hebben en daarna het recht van huur heeft.

Het armbestuur gaat echter niet op dit voorstel in, waarop de burgemeester rechtstreeks met de deken van Groningen en de vicaris van het aartsbisdom Utrecht gaat overleggen, hetgeen evenmin resultaat oplevert. Het armbestuur overlegt op zijn beurt met de directies van katholieke instellingen, maar krijgt voor haar doel geen geld.


Het armbestuur had bezwaren

In mei 1954 stelt de gemeente vervolgens voor het gehele landgoed te kopen, wat door het armbestuur op grond van de testamentaire bepalingen wordt geweigerd. De directeur van het Provinciaal Museum, G.C. Helbers en de in historie geïnteresseerde president van de rechtbank, mr. W.H.T.C. thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, wilden Vredeveld ombouwen tot een dubbel herenhuis, waarvoor het architectenbureau J. Boelens Kzn. In 1956 een plan klaar had, dat het huis haar vroegere voornaamheid zou moeten teruggeven.
Het torentje zou herbouw worden, het park gerestaureerd, de singels gereinigd en in het dak kapellen geplaatst teneinde de bovenverdieping beter te verlichten.

De uitvoering van de restauratieplannen zou in totaal fl. 80.000,- gaan kosten. Verwacht werd, dat het Rijksbureau voor Monumentenzorg een subsidie zou verlenen en ook van gemeente en provincie werd een bijdrage verwacht, zodat het armbestuur nog maar fl. 30.000,- zelf zou hoeven te betalen. Dat bedrag zou geleend kunnen worden tegen 8% rente, onderhoud en aflossing, daar de toekomstige bewoners bereid waren fl. 1.200,- per jaar aan huur op te brengen.

Tenslotte had het armbestuur zelf verschillende bezwaren tegen de uitvoer van het plan, zoals het torentje dat niet passend zou zijn en het aanzien dat zou worden aangetast door verplaatsing van de linker buitenmuur (de enige die vervallen was). In het kader van de toenmalige bestedingsbeperking berichtte de Rijksdienst voor Monumentenzorg in januari 1957, dat subsidiëring onverantwoord werd geacht, waarop het plan in de ijskast verdween.


Voorkant van het huis Vredeveld (collectie: Monumentenzorg)


Loze beloften, geen daden

In de gemeenteraadsvergadering van 19 december 1957 wordt dan door een vertegenwoordiger van het armbestuur meegedeeld, dat Vredeveld binnenkort volledig zal worden gerestaureerd. De bouwmaterialen zouden al zijn gekocht en inderdaad worden begin 1958 de beide gezinnen die in het nauwelijks bewoonbare gebouw wonen, op last van de gemeente op straat gezet. Maar weer gebeurt er niets.
Wel wordt tegen 1960 door Albert Jan Louis Krans, kleinzoon van Jean, een poging gedaan Vredeveld te huren, maar hem wordt geen toestemming verleend. In november 1961 komen er dan plannen van de Stichting Katholiek Cultureel Vormingscentrum en gemeenschapsoord Vinea Domini, onder leiding van de bisschop van Groningen, mgr. P. Nierman, voor de stichting van een vormingscentrum op Vredeveld.

Het plan wordt niet door het armbestuur aanvaard, omdat het een aantasting van het testament zou betekenen. Inmiddels hebben Gedeputeerde Staten van Drenthe hun bedenkingen tegen afbraak kenbaar gemaakt.
De gemeente zegt stappen te hebben ondernomen om zeggenschap over Vredeveld te verkrijgen en plaatst het goed op de gemeentelijke monumentenlijst.


Vredeveld wordt met de grond gelijk gemaakt

Tenslotte krijgen de paters voornoemd het landgoed voor 99 jaar in erfpacht. Zij geven het architectenbureau Nieman en Steeneken opdracht tot het vervaardigen van een nieuwbouwplan, waarin de bestaande bebouwing zo mogelijk moet worden opgenomen.
Met de dreiging boven hun hoofd, dat wanneer niet in overeenstemming met het testament gehandeld wordt, vervallen verklaring van de uiterste wilsbeschikking gevraagd kan worden, gaan Niemen en Steeneken aan het werk. Ook dit keer zonder resultaat, want in 1966 wordt het vervallen Vredeveld, te midden van haar inmiddels totaal overwoekerde grachten, met de grond gelijk gemaakt.






© 2006-2009 www.mijn-eigen-website.nl